Samen voor school

Een overheid die betrokken ouders wil, moet scholen meer vrijheid geven.

Afgelopen vrijdag was er op de school van mijn kinderen een surprise-tentoonstelling van de hoogste groepen. Die van mij zitten in groep zes en acht; trots leidden ze me rond door hun klas. De ene surprise was nog kunstiger dan de andere. Computers, stripfiguren, voetbalvelden, een drumstel en ook de nodige verwijzingen naar The Voice of Holland.

In creativiteit deden de surprises uit groep zes overigens weinig onder voor die uit groep acht. Er was duidelijk een helpende hand in het spel. Ik zag een mooi staaltje ouderlijke betrokkenheid!

Hoor ik met deze opmerking nu bij de grote groep critici van Marja van Bijsterveldt? Zij riep ouders vorige week op tot meer betrokkenheid bij het onderwijs van hun kroost.

Nee, daar hoor ik niet bij, want veel van de kritiek is buitengewoon voorspelbaar. Zo klinkt natuurlijk meteen weer dat de minister van Onderwijs vrouwen weer achter het aanrecht wil. Bij mijn weten sprak ze echter over ouders, niet alleen over moeders. En stelde ze enkel dat een carrière soms de aandacht voor de kinderen in de weg kan staan. Dat is een waarheid als een koe; veel jonge ouders kunnen zich vinden in die constatering.

Ander kritiekpunt: de oproep van de minister leidt de aandacht af van bezuinigingen. Dat is te weerleggen met de kabinetsmantra dat op onderwijs niet wordt bezuinigd, maar dat is te gemakkelijk. Maar dat je nergens anders meer over mag praten als er ook sprake is van bezuinigingen, is idioot.

Misschien was ‘verantwoordelijkheid’ een beter woord geweest dan ‘betrokkenheid’. Dan wordt de discussie heel anders. Nederland kent de prachtige vrijheid van onderwijs. Ouders kunnen in principe een eigen school oprichten. Naast het openbaar onderwijs bestaat een succesvol systeem van bijzonder onderwijs. Verenigingen met een bestuur van ouders geven daar leiding aan.


Althans, zo zou het moeten zijn. Om regelzucht en bureaucratie het hoofd te bieden, heeft ook daar de grootschaligheid toegeslagen. De bovenmeester is van lieverlee een directeur geworden. De vereniging bestaat nu meestal uit professionele bestuurders, die de scepter zwaaien over een groot aantal scholen.

Meer verantwoordelijkheid in het onderwijs kan dus alleen vorm krijgen wanneer scholen meer vrijheid krijgen. Een overheid die heldere criteria en normen stelt, bijvoorbeeld voor taal en rekenen , is prima, maar ze moet zich niet te veel bemoeien met hoe het onderwijs er in de klas uitziet. Scholen moeten hun geld weer kunnen uitgeven zoals hun dat goeddunkt. Dat betekent: geen aparte financieringsstromen en potjes meer. Het teruggeven van de huisvestingsbudgetten aan scholen past daar bijvoorbeeld goed bij.

Nu ik toch bezig ben: ouders zouden weer echt zitting moeten hebben in de schoolbesturen. En die besturen zouden minder scholen onder hun hoede moeten hebben. Dan is er een goede basis voor betrokkenheid. Wie dat voor alle ouders echt wil stimuleren, zou ook eens moeten nadenken over de ‘verbijzondering’ van het openbaar onderwijs. Dat wordt een interessante discussie.

En dan de betrokkenheid bij het schoolgaande kind. De vrijheid van onderwijs gaat uit van het principe dat ouders een school moeten kunnen kiezen die bij de gewenste opvoeding past (wat iets anders is dan de opvoeding aan school overlaten). Vanuit die betrokkenheid kiezen steeds meer ouders voor een bijzondere school. Niet zozeer vanwege de grondslag als wel vanwege een behoefte ‘dat er ook iets aan waarden en normen wordt gedaan’. Sommigen noemen dat een vervaging van de identiteit, maar het is eerder een bewijs van een bewuste keuze van ouders. Ouders moeten de vrijheid hebben de school te kiezen die zij voor hun kind wensen.


Een overheid die schoolspreiding van kinderen afdwingt, bijvoorbeeld om zwarte scholen tegen te gaan, past daar niet bij. De beste initiatieven om dat te bereiken, komen overigens van ouders zelf, zo heeft de praktijk uitgewezen.

De discussie over de rol van ouders in het onderwijs is niet los te zien van de rol van de overheid in datzelfde onderwijs. Toch mooi dat dat nu op de agenda staat!

Meer leuke content? Like ons op Facebook