Montmartre aan de Maas

Aan Art Rotterdam, de jaarlijkse beurs voor hedendaagse kunst, de eer om het Hollandse kunstbeursjaar te openen. Onze kunstredacteur fietste even langs het kantoor van Art Rotterdam-directeur Fons Hof, niet in up-and-coming Rotterdam, maar aan de Amsterdamse Keizersgracht, om eens te vragen waar zijn loyaliteit nu werkelijk ligt.“Waarom ik niet in Rotterdam werk? Die vraag krijg ik wel vaker, met name van Amsterdamse collega’s,” stelt Hof lachend. “Wim Pijbes woonde als directeur van het Rijksmuseum in Rotterdam, en daar deed niemand moeilijk over. Er heerst blijkbaar een gevoel van competitie tussen beide steden. Ik werk in Amsterdam omdat de markt waarop ik mij richt nu eenmaal in Amsterdam is gevestigd. Hier zitten de galeries, hier huist de culturele elite.”Art Rotterdam vond voor het eerst plaats in 1999 in de Cruise Terminal Rotterdam, ooit de aankomst- en vertrekhal van de Holland-Amerikalijn. De beurs is intussen verhuisd naar de Van Nelle Fabriek, in 2014 door UNESCO tot werelderfgoed gekroond. De Rotterdamse musea Boijmans Van Beuningen en de Kunsthal openen nieuwe tentoonstellingen tijdens Art Rotterdam; in kunstcentrum Witte de With vinden muziekperformances plaats. Kortom, de hele Maasstad verandert vijf dagen lang in een kunstfestival. “Rotterdamse musea hebben niet de doorstroom van miljoenen bezoekers die het Rijks en het Stedelijk in Amsterdam hebben, dus ze staan open voor samenwerking met ons.”In totaal exposeren er 214 galeries, afkomstig uit heel de wereld. “Galeries uit landen als Polen en Hongarije, waar het verzamelaarscircuit zwak is, kunnen blijven bestaan dankzij dit soort internationale kunstbeurzen.”De afgelopen twee edities trok Art Rotterdam meer dan 26.000 bezoekers. Zeventig procent daarvan is volgens directeur Hof vast publiek, veelal buitenlands. “We trekken jonge mensen. En de gemiddelde leeftijd ligt zo rond de veertig jaar.”

De connaisseur als uitstervend ras

Hof constateert voorts dat de klassieke verzamelaar, de connaisseur, een uitstervend ras begint te worden. “Die avontuurlijke, betrokken specialist die tachtig procent van zijn vrije tijd besteedt aan kunst kom je niet vaak meer tegen. Maar er ontstaat een nieuwe groep verzamelaars: jonge dertigers en veertigers, altijd online, met een gezin en drukke baan, waardoor ze weinig vrije tijd hebben.”En deze nieuwe verzamelaar oriënteert zich – het mag niet verrassen – online. “Zo kocht ik vorig jaar rond Art Rotterdam zelf een schilderij van Catherine Biocca. Ik was bekend met haar werk, maar het was een vrij impulsieve aankoop, zo vanaf m’n tablet. Je zult zien dat het aantal online only-kopers groeit.”De online markt groeit, onderschrijft marktonderzoek van verzekeraar Hiscox uit 2017. Ergo, zo las Hof in dat rapport: “Tachtig procent van de kopers wil graag een expert spreken en het werk inspecteren. Offline, dus. Daarnaast weet ik dat bijna alle verzamelaars het sociale gebeuren rondom zo’n kunstaankoop erg belangrijk vinden. Kunst verzamelen is in de eerste plaats vrijetijdsbesteding.”Een eyecatcher tijdens deze editie van Art Rotterdam is de sculptuur Face Freedom van de Nederlandse kunstenaar Anne de Vries. “Een fantastisch ding. Een boom die uit het sprookjesbos lijkt te zijn weggelopen. Het werk heeft iets satanisch. Anne de Vries is een moderne artiest. Je ziet dat hedendaagse kunst de afgelopen twintig jaar veel minder ingewikkeld is geworden. Visueler en minder conceptueel. Toegankelijker.”Art Rotterdam, 8 t/m 11 februari, Van Nelle Fabriek, Rotterdam