Ergernisje: de lessen van teflon-Mark Rutte

Zijn bijnaam vat het premierschap van Mark Rutte perfect samen. Of het nou een liegende Zijlstra, een netelige bonnetjesaffaire of een in opspraak geraakt partijgenoot is, het glijdt van hem af als een ei uit een pan schuift. Ook tijdens het debat over de dividendbelasting gebruikte Rutte al zijn teflontrucs, schrijft Wiek van Gemert in ons ‘Haagse Ergernisje’.

Als ware Rutte een goochelaar is, kwamen media voor het debat der debatten over de dividendbelasting met handleidingen voor het volk om het geheim van de minister-president te ontrafelen. “Zes trucs waarmee Rutte zich uit pijnlijke situaties redt,” kopte RTL Nieuws bijvoorbeeld.

De meestergoochelaar moest ontmaskerd worden, maar tijdens het debat bleek genoeg. Al moet Rutte geboeid op de kop hangend in een haaienbassin de afschaffing van de dividendbelasting verdedigen, de verbale Houdini glibbert zich er wel uit. Het RTL-stuk kon als een bingokaart bij het debat worden gehouden (het resultaat: bijna bingo).

Houdini Rutte

Rutte veranderde memo’s in stukken/teksten (in wording)/concepten/interne documenten en weer terug. Hij zaagde vragen over zijn herinnering in drieën: wat herinnert hij? Wat herken je? Wat was echt? Na deze eerste verdedigingslinie trok Rutte een kleine handreiking uit zijn hoge hoed.

Zelfreflectie, een Rutte-klassieker.

“Ik had niet over de herinneringen moeten beginnen, iedereen maakt fouten,” stelde hij. Deze uitspraak werd later gevolgd door: “Ik herinner me nog dat ik een keer een kop thee in mijn nek kreeg, maar ik weet echt niet meer alle details van alle weken.”

Mark Rutte
Ook Jesse Klaver kreeg Rutte niet op de knieën. Beeld: ANP/Jerry Lampen

Want beste mensen: “Het is zo complex hoe dit allemaal gaat in dit mooie land.” Voor de enkeling die het nog volgde werd nog een klassieke goocheltruc toegepast: afleiding. Een tenenkrommend ‘debat’ tussen Rutte en zijn partijgenoot Klaas Dijkhoff over de vormgeving van het proces van informatievoorziening in de formatie liet bijna vergeten waarnaar we de afgelopen uren hadden gekeken. Rutte wist met die tactiek Klaver zover dat die stelde alsof hij ‘met zijn 4-jarige zoon aan het debatteren was’.

Oppositie

Al voor het optreden van de meestergoochelaar werd al duidelijk dat de oppositie de trucs zat was. “Politiek op zijn allerlelijkst,” opende Klaver, terwijl Asscher niet zat te wachten op ‘spitsvondige taaltrucjes’. Rutte lachte ondertussen nog eens karakteristiek na een blik op zijn telefoon.

Zelden waren Wilders en zijn linkse oppositiegenoten het zo eens: “Ik ben het gekonkel gedraai en gemanipuleer zat. Hij heeft de Kamer weten te misleiden en met woordspelletjes om de tuin weten te leiden. (…) Rutte draait als een gladde aal om de waarheid heen,” klonk het met kenmerkende Limburgse tongval. “Het is een bekende VVD-truc,” zei Wilders, en toen was Dijkhoff nog niet eens aan het woord geweest.

De tekst loopt hieronder door. 

Mark Rutte
‘Een bekende VVD-truc,’ sneerde Wilders. Beeld: ANP/Jerry Lampen

Dijkhoff als meesterleerling

Toen de VVD-fractievoorzitter dat wel was, galmden de woorden van Wilders nog eens na. Als Rutte de koning van het relativeren is, dan is Dijkhoff een waardige kroonprins. Een kroonprins die een eigen nóg nonchalantere stijl toevoegt aan het teflon. De was affaire was ‘rommelig’ en leverde ‘geen fraai beeld op’, sprak Dijkhoff. Partij van de Dieren-Kamerlid Esther Ouwehand geloofde haar oren niet, toen ze Dijkhoff een olifant in een mug zag veranderen: “Nou, vervelend zeg, er is een beetje verwarring ontstaan. Ammehoela.”

Toen kwam de relativeringsmachine van Dijkhoff pas echt op stoom. Ach ja die memo van Wiebes, hij had zelf ook wel eens een stukje getypt en daar hadden ze ook ‘geen partijcongres voor gehouden om het te bespreken’. Er was wel ruimte voor verbetering, opperde Dijkhoff, waarna hij kritisch was op het proces, het voorzetje op de eerdergenoemde afleiding. De oppositie gooide verbale eieren naar de nieuwe teflonprotegé van liberaal Nederland, en u raad het al: ze gleden van hem af.

Dat de teflon-trucs niet voor beginners zijn bleek uit de bijdrage van Buma. Hij had de documenten ‘expres niet gelezen’. In de pijnlijke minuten die volgden hakkelde de chaotische Buma de mug weer terug tot een olifant. Collega Pechtold had in zijn vorige leven als oppositietijger beter op Rutte gelet, en kreeg als snel van Klaver te horen aan semantische trucjes te doen, die kende de GroenLinks-frontman nog van de minister-president. Dijkhoff bleek nota bene het meest kritisch op zijn eigen premier, daarmee stelde hij in ieder geval zeker dat er van deze rel niet aan hem bleef plakken als de leerling ooit de meester wordt.

Mark Rutte
Beeld: ANP/Jerry Lampen

VVD-kiezers

Het overgrote deel van de VVD-kiezers halen hun schouders op bij alle twijfelgevallen rond hun partij en haar leider, zo ook bij de memogate bleek vooraf al uit peilingen. In de Kamer en in peilingen: de VVD is verreweg de grootste partij. Dit voedt de laconieke houding die de VVD-kopstukken zichzelf aanmeten wanneer het zulke onderwerpen betreft, ze kunnen het zich permitteren.

De gehele oppositie (minus de SGP) diende een motie van afkeuring in tegen premier Rutte. Het was niet meer dan een kras in het teflon van Mark Rutte. Maar ook als de antiaanbaklaag van Rutte ooit echt onherstelbaar beschadigt raakt, of hij vrijwillig de grote verdwijntruc in uitvoering brengt, zijn de trucs van teflon-Mark nog niet verdwenen van het Binnenhof.