Spring naar de content
bron: anp

Slappe hap: Wilders laat z’n kiezers in de steek

Ton F. van Dijk over de ‘slappe hap’ van Geert Wilders en de tweet van Fleur Agema. ‘Geert Wilders en zijn PVV lieten tijdens het debat over de regeringsverklaring niet alleen de kersverse premier in de steek, maar ook de eigen kiezers. (-) Het is politiek wangedrag dat op termijn onvermijdelijk zal leiden tot het einde van dit kabinet.’

Gepubliceerd op: Geplaatst in de volgende categorieën: door Ton F. van Dijk

Kun je een coalitie met Wilders steunen, zonder dat je het eens bent met zijn ideeën en zijn zondebokpolitiek? Mijn persoonlijke antwoord op deze vraag was: ja dat kan. Belangrijk argument: als je een democraat bent dan heb je de uitslag van de verkiezingen te respecteren. En de uitkomst van dat democratische proces was – na veertien jaar Rutte – veelzeggend. 

De PVV van Geert Wilders werd met 37 zetels de grootste partij en het is goed gebruik om de grootste te laten regeren. Al zijn er uitzonderingen, zoals die keer toen de PvdA van Joop den Uyl die eer ten deel viel, maar zijn opponenten Dries van Agt en Hans Wiegel hem te slim af waren en na een zorgvuldig geregisseerd etentje in een bistro een kabinet vormden zonder de ‘drammer’ Den Uyl.

Abboneer op een lidmaadschap

Flinke korting op een digitaal jaarabonnement

Sluit nu voordelig een abonnement af en maak kennis met de journalistieke kracht van HP/De Tijd. (Op elk moment opzegbaar.)

Word abonnee

Niettemin: een liefhebber van de democratie zal de uitslag van verkiezingen in beginsel honoreren, ook als die niet overeenkomt met persoonlijke opvattingen over de toekomst van ons land.

De keuze van medeburgers moet in een uiterste poging die te respecteren, leiden tot een regering waarin hun stem zwaarwegend tot uiting komt. Wie het er niet mee eens is, dient dit te verdragen. 

En dat is wat ik deed. Noem het bewonderenswaardig of naïef. Of een combinatie van beide.

En dat is wat ik deed. Noem het bewonderenswaardig of naïef. Of een combinatie van beide.

Zijn alle stemmers op Wilders racisten? Ik denk het niet. Onder de miljoenen PVV-stemmers bevinden zich zeker burgers die in dit kader de toets der kritiek niet kunnen doorstaan.

Maar de PVV-kiezer van nu is ook de teleurgestelde PvdA-kiezer van toen. Het politieke establishment koesterde te lang een maatschappelijk wensbeeld dat in het leven van veel Nederlanders juist heeft geleid tot onoverkomelijke uitzichtloosheid op een fatsoenlijk bestaan. 

Steeds vaker blijkt onze samenleving bovendien niet langer gebaseerd op gedeelde idealen. Denk aan 7 oktober toen de weerzinwekkende aanvallen van Hamas op weerloze Israëlische burgers in de straten van Rotterdam openlijk werden gevierd. Voor velen een moment van politiek ontwaken. 

Maar ook praktischer: het tekort aan woningen en het daarmee samenhangende gebrek aan perspectief op een gezin. Een realiteit voor veel jonge mensen in ons land.

En dat is niet zoals Wilders ons wil doen geloven de ‘schuld’ van een specifieke groep burgers, maar wél een direct gevolg van het negeren van de neveneffecten van een steeds groter aantal mensen in een overvol land.

Zo kunnen vluchtelingen inmiddels nauwelijks nog humaan worden opvangen en worden ze gedwongen op straat te slapen. Langzaam is de menselijkheid – zeker ook voor de burgers die hiermee in hun directe omgeving worden geconfronteerd – aan het verdwijnen.

Een probleem dat de gevestigde politiek tot op de dag van vandaag bagatelliseert. En dat hebben de mensen, die massaal op Wilders stemden in plaats van op hun ‘natuurlijke’ bondgenoten van PvdA, GroenLinks of de SP, ook zo gevoeld toen zij eind vorig jaar hun stem op de PVV uitbrachten. 

Een stem uit onvrede en dus niet per se voortkomend uit onversneden racisme. Al is het begrijpelijk dat – bijvoorbeeld – Nederlanders van Turkse of Marokkaanse afkomst dit wel zo voelen, gezien de splitsende retoriek waarvan de allesbepalende leider van de eenmanspartij PVV zich al zo’n twintig jaar bedient.

We staan daarmee in Nederland in toenemende mate tegenover elkaar en de complexe verkiezingsuitslag alsook het onvermogen van traditioneel progressieve partijen om de noden van een grote groep burgers te adresseren, leidde (hortend en stotend) tot het politieke gedrocht dat inmiddels het kabinet-Schoof is gaan heten. 

De hoop dat Wilders de verantwoordelijkheid die op zijn schouders rust ook daadwerkelijk voelt en zijn orgel van verdeeldheid vanaf nu subtieler bespeelt, leidde ertoe dat velen met mij op basis van hun liefde voor de democratie bereid waren het een kans te geven.

Dat laatste werd ons niet in dank afgenomen door degenen die hun geloof in Wilders al lang geleden verloren en daarom bereid waren de uitkomst van de verkiezingen te negeren of te ontdoen van hun betekenis. Zij zagen – en zien – in Wilders een blonde vos die zijn streken niet verliest.

Zelf behoor ik tot de groep die luisteren naar de zorgen van medeburgers belangrijk vind en het signaal dat zij af hebben gegeven serieus wil nemen. En dus verdedigde ik – zo bleek – het onverdedigbare. Dat werd pijnlijk duidelijk toen de nieuwbakken, door Wilders persoonlijk aangezochte premier, Dick Schoof, zijn kabinet aan de Tweede Kamer presenteerde. 

Het was vooraf ongekend spannend om te zien hoe de voormalig topambtenaar er zich door heen zou slaan. De aanvallen van de oppositie zouden niet mals zijn. En dat bleek ook. 

Maar, waar niemand rekening mee hield gebeurde: het was de leider van de grootste regeringsfractie zélf die hem voor schut zette, door hem de woorden ‘slappe hap’ toe te smijten.

En het was de eerste vice-premier namens de PVV, Fleur Agema, die meende tijdens het debat de eenheid van kabinetsbeleid te moeten doorbreken met een weloverwogen tweet op X. Agema is een ervaren Kamerlid en kent de regels. Een ongeluk is dan ook uitgesloten.

Agema is een ervaren Kamerlid en kent de regels. Een ongeluk is dan ook uitgesloten.

Het is politiek vandalisme van de ergste soort tegenover een premier zonder politieke dekking. Hulde voor Dick Schoof. Als onervaren premier dwong hij respect af, ook al was dat kennelijk niet het geval bij de leider van de grootste regeringspartij en zijn eigen vice-premier.

Dat laatste is niet eerder zo vertoond in de Nederlandse parlementaire verhoudingen. Het is politiek wangedrag dat op termijn onvermijdelijk zal leiden tot het einde van dit kabinet. Wilders laat daarmee niet alleen premier Schoof, maar ook zijn coalitiegenoten keihard vallen. Hij blijkt – zoals door velen al gezegd – niet anders te kunnen dan zijn orgel met geweld bespelen. 

Waar VVD en NSC er niet rouwig om zullen zijn als de samenwerking met Wilders tot een einde komt (deze partijen denken vrijwel iedere dag na over de vraag hoe deze het best kan worden beëindigd, zonder daarbij electorale schade op te lopen) is het vooral coalitiegenoot BBB van Caroline van der Plas die Wilders met zijn politieke pubergedrag (dixit Mirjam Bikker) schoffeert. 

Daar wil men dit kabinet wél en daarom heeft men er de afgelopen maanden alles aan gedaan om het Wilders naar zijn zin te maken in ruil voor zijn onvoorwaardelijke steun aan dit experimentele kabinet.

Tevergeefs dus, zo bleek tijdens het debat over de regeringsverklaring. Wilders voelt geen enkele loyaliteit, naar niemand. Hij is er niet toe in staat. En dus zal ook Caroline zich achter de oren krabben hoe dit verder moet.

Grootste verliezers van het tenenkrommende politieke gestunt van Wilders én vice-premier Agema zijn de eigen kiezers, die oprecht hoopten op oplossingen voor hun problemen. Die hoop lijkt nu verdwenen, omdat de PVV-top onmiskenbaar duidelijk maakt méér te hebben met zichzelf dan met de noden van het land. 

Eerlijk is eerlijk: de tegenstanders van dit kabinet hadden gewoon gelijk.

Inschrijven nieuwsbrief

Met uw donatie steunt u de onafhankelijke journalistiek van HP/De Tijd. Word donateur of word abonnee, al vanaf €5 per maand.