Waar ging het dan toch mis?
Kok schrijft dat hij graag met Willem Holleeder had gesproken over zijn jeugd, maar dat Justitie dat onwenselijk achtte. Dat moet een grote teleurstelling zijn geweest, want mogelijk zou Holleeder zich tegenover een journalist die zich zo goed in zijn leven heeft verdiept, vereerd en uitgedaagd hebben gevoeld om die zijn diepere gronden toe te vertrouwen. Maar Kok moest het zonder Holleeder doen en met alleen de indrukken van een hele trits voormalige klas- en buurtgenoten, vrienden en familieleden. En dan blijft de grote vraag van het waarom, toch onbeantwoord.
Of wil Kok zijn lezers wat anders laten zien? Dat een alledaagse jeugd, en misschien zelfs een gelukkige jeugd, geen enkele garantie is voor een onberispelijke, schadevrije voortzetting van het leven? Dat er, met andere woorden, heel weinig voor nodig is, en misschien maar de geringste hoeveelheid pech, om een onopvallende jongen te transformeren tot de man met de reputatie die Holleeder nu heeft? Maar dan nog, er zijn miljarden mensen met zo’n achtergrond, en die vervallen ook niet allemaal in de criminaliteit.
Koks boek eindigt vlak voordat Holleeder biermagnaat Heineken ontvoert, maar het zou mij niet verbazen als de crimineel Holleeder juist in de aanloop daarnaar en de nasleep van die zaak pas echt is gevormd. Toen Nederland en de media op hem joegen en daarna allerlei andere dubieuze figuren die hem voor zijn karretje zouden spannen.
Zo bezien heeft Auke Kok een verhaal verteld dat eigenlijk nog niet af is. Zodra Holleeder vrijkomt, moet hij het met hem alsnog zien te completeren. Dat herbergt ook een risico, want wie weet komt Kok daarna tot de slotsom dat een gewoon iemand als Holleeder helemaal nooit speciale redenen of motieven heeft gehad om volledig te ontsporen. Het gebeurde, het overkwam hem gewoon. Het was toeval, niks meer en minder. Dan zou Holleeder van het voetstuk vallen waarop Auke Kok hem zelf heeft geplaatst.
Auke Kok: Holleeder - De jonge jaren. De Bezige Bij, €18,90. Ook verkrijgbaar via www.ako.nl.
