Cultuur

Het boekenbal: buiktruitjes en blote borsten

Het boekenbal was afgelopen jaar een van de laatste grote evenementen in ons land. Dit jaar kan het bal onverhoopt niet doorgaan, net als vele festiviteiten. HP/De Tijd werpt licht op het schrijversbestaan in corona tijd en haalt herinneringen op aan voorgaande boekenballen met de koninginnen van het bal: Marion Pauw en Heleen van Royen.

01/01 | 1970 Leestijd 2 minuten

Het jaarlijkse personeelsfeest onder de schrijvers. Het exclusieve boekenbal gaat niet door. Ook de schrijvers werden geconfronteerd met de gevolgen van corona en niet in de positieve zin. Veel mensen zouden denken dat je als schrijver weinig last van corona zou hebben. Het is immers een beroep dat vaak thuis vanachter het bureau bedreven wordt. Het tegendeel is waar, vindt Heleen van Royen: “Ik vind het leven nu zo geestdodend, dat ik nou niet kan zeggen dat ik er bijzonder veel inspiratie van krijg.”

Schrijven in corona tijd

Je moet je als schrijver afvragen of je de corona crisis in je boek wil betrekken, want je kan er bijna niet omheen. Marion Pauw besloot dit niet te doen. “Ik moet er ook niet aan denken dat iemand moet lezen dat de hoofdpersoon een mondkapje op doet. Dat doen mensen nu al in de werkelijke wereld constant, dan wil je dat ook niet nog eens in een boek lezen.” De schrijfsters zijn het erover eens dat ze de crisis niet in hun verhalen willen verweven. “Dood aan corona”, juicht van Royen.

Boekhandel versus restaurants

De overheid besloot half december alle boekhandels voor onbepaalde tijd te sluiten. Ze worden in ons land niet gezien als essentiële handelszaken, waar de landen om ons heen dat wél doen. Wat vinden de schrijvers van dit beleid? Van Royen laat er geen gras over groeien. “Als alles weer open gaat is de boekhandel niet het eerste waar ik naartoe ga, laat ik dat gewoon heel eerlijk zeggen. Dat is toch echt een restaurant.” Als we ebooks niet hadden, waren we nog verder van huis geweest. In de tijden dat de boekhandel nog open kon, vond je er nooit hordes mensen volgens van Royen. Eten en drinken zijn essentieel, boeken niet. Desalniettemin is het volgens Pauw wel spijtig dat een zaak als Dunkin’ Donuts wel open mag, maar de boekhandel niet. “Je kan wel zo’n vieze vettige donut halen, maar geen boeken. Juist in deze tijd is lezen een manier om te duiken in een andere wereld, te reizen en misschien wel even aan de realiteit te ontsnappen.”

Buiktruitjes en blote borsten

Gelukkig tast het coronavirus ons geheugen niet aan en kunnen we nog terugblikken op de voorgaande festiviteiten die het boekenbal ons bracht. Het jaar dat van Royens eerste boek nog niet uit was, stond ze al op de rode loper van het boekenbal. Ze stond aan de vooravond van haar succesvolle carrière en liet haar baldadige karakter de loop. “Ik had een soort topje aan, wat eigenlijk niet eens een topje was maar eerder twee aan elkaar geknoopte mouwen.” Het waren tijden waarin niemand de naam Heleen van Royen nog kende.

Het boekenbal van vorig jaar was voor Pauw behoorlijk memorabel. Het boekenweekthema luidde ‘rebellen en dwarsdenkers’. Waar van Royen in haar buiktruitje jaren geleden al aardig rebels bezig was, waren er vorig jaar enkele vrouwelijke collega’s die met helemaal niets aan hun bovenlijf rondliepen. “Dat vond ik zo ongelooflijk stoer! Ik zou dat ook wel willen, maar ik denk niet dat ik dat nog durf”, vertelt Pauw.

Seniorenbal

Rondom het boekenbal hangen aardig wat mythes. De exclusiviteit van het festijn zorgt ervoor dat een merendeel van de mensen nooit te zien zal krijgen wat er zich achter de rode loper afspeelt. De koninginnen van het boekenbal helpen ons van deze droom. Het spannende cliché dat rondom het boekenbal hangt is ietwat overdreven volgens de schrijvers. “Schrijvers zijn tenslotte mensen die toch iets meer op zichzelf zijn. Ze zitten graag in hun eigen binnenwereld”, legt Pauw uit. Daarnaast liegt de gemiddelde leeftijd op het bal er ook niet om volgens van Royen. “De meesten die daar rondlopen zijn gewoon oude mensen. Ik ben zelf natuurlijk ook niet meer piepjong. Het boekenbal heeft een hoog geriatrisch gehalte.”

Alle op- en aanmerkingen daar gelaten, de schrijvers betreuren dat het dit jaar een boekenweek zonder boekenbal zal zijn. Van Royen is zelfs angstig dat in 2022 het boekenbal wellicht door het virus wederom niet door kan gaan. Als ‘ie wel doorgaat, heeft ze al een toepasselijk thema bedacht: eenzaam maar niet alleen.