Zij beginnen bij het lichaam, waar het minst over te twisten valt. Voldoende slaap, gezond eten en dagelijks een half uur beweging leveren al een heel eind op, en wie een moeilijke periode doormaakt heeft bovenal structuur nodig: op tijd opstaan, drie keer per dag eten, boodschappen doen, iets plannen. Lastiger is het advies dat daarop volgt, want dat gaat over rust. Neem drie pauzes op een dag, blijf enkele avonden per week thuis, houd één dag volledig vrij van verplichtingen. Beuzelen, prutsen en keutelen zijn de zuurstof van een druk bestaan. Wie extreem gejaagd is, mag beginnen met tien minuten op de bank.
Pas als het stiller is geworden in het hoofd, komt het onaangenaamste deel aan bod. De overgrote meerderheid van hun cliënten heeft nog nooit nagedacht over de vraag wie ze zijn en wat ze willen. Mensen rommelen maar wat aan, schrijft Annemiek Leclaire. Ze doen een studie omdat hun beste vriend die ook doet en rollen in een baan die helemaal niet bij ze past.
Over vriendschap zijn de zestien concreet. Goede vrienden zijn mensen bij wie je je schoenen kunt uittrekken, die uitnodigende vragen stellen en die bouwen in plaats van zuigen. Over de liefde durven ze maar één test aan: ga met een nieuwe vlam twee weken op vakantie, in een tentje of op een boot, in geen geval in een luxehotel vol afleiding. Relatiebemiddelaar Annelies Penning was tegen veeleisende klanten korter van stof. “Haal eerst die waslijst aan eisen eens van tafel, dan praten we verder. Wat is nu eigenlijk het belangrijkst? Dat zij de knop van de wasmachine weet om te draaien? Of dat hij aan jouw gezicht ziet dat je een slechte dag hebt gehad, een glas wijn voor je pakt, en zegt: Lieverd, vertel me eens hoe het gaat?”
Werk telt volgens de therapeuten net zo zwaar, en salaris speelt daarin nauwelijks een rol. Gelukspsycholoog Martin Seligman omschrijft passend werk als “werk dat de mogelijkheid biedt elke dag te doen waarin u het beste bent”. Meer verdienen en meer spullen kopen leveren aantoonbaar geen levensvreugde op, werk met voldoening wel.
Socioloog Ruut Veenhoven vatte alles samen in één begrip: levensvaardigheid. “Iemand met veel levensvaardigheid kan ook in moeilijke omstandigheden tevreden zijn,” zei hij, “terwijl je met gebrekkige levensvaardigheid zelfs nog niet in het paradijs gelukkig bent.”
Lees hieronder het volledige artikel terug.
