Minister Veldkamp, voormalig ambassadeur in Israël, kondigde zijn aftreden aan na een urenlange ministerraad op 22 augustus, waarin hij onvoldoende steun kreeg voor zijn voorstel voor strengere maatregelen tegen Israël, zoals een nationaal verbod op handel met illegale Israëlische nederzettingen.
Kort daarop stapten alle NSC-bewindslieden op, waaronder vicepremier Eddy van Hijum en minister van Binnenlandse Zaken Judith Uitermark. Dit heeft de instabiliteit van het reeds gevallen kabinet-Schoof, dat ook al de PVV zag vertrekken, verder verergerd.
In De X! Factor uiten Van Fenema en Van Dijk scherpe kritiek op de prioriteiten van NSC. Van Fenema erkent de humanitaire tragedie in Gaza, maar benadrukt dat binnenlandse problemen zoals de woningcrisis, de Toeslagenaffaire en jeugdzorg worden verwaarloosd. “Vrouwen worden wekelijks vermoord, huizen zijn onbetaalbaar, kinderen zitten vast in de jeugdzorg, ouders zijn vermorzeld door de Toeslagenaffaire. Maar laten we vooral struikelen over een conflict vijf uur vliegen hier vandaan, want daar maken we immers echt het verschil,” zegt ze cynisch.
‘Ik krijg de associatie met ouders die zo bevlogen zijn om de wereld te redden dat hun eigen kinderen verwaarloosd worden.’
Esther van Fenema
Van Dijk sluit zich hierbij aan en noemt de timing van NSC’s vertrek ‘opportunistisch’, gezien de aanstaande verkiezingen en het demissionaire karakter van het kabinet. “Dit kabinet is al gevallen. Het enige wat NSC hoefde te doen, was zorgen voor continuïteit. Het landsbelang lijkt ondergeschikt aan hun individuele morele bezwaren,” stelt hij.
Hij benadrukt dat politiek draait om compromissen sluiten, juist met politieke tegenstanders, en dat het vertrek van NSC het land in ‘bestuurlijke chaos’ stort, met alleen VVD en BBB (samen 32 zetels) nog in het kabinet.
Pyschiater Van Fenema vergelijkt de situatie met verwaarlozing: “Ik krijg de associatie met ouders die zo bevlogen zijn om de wereld te redden dat hun eigen kinderen verwaarloosd worden. Nederland wordt op deze manier verwaarloosd.” Ze vraagt zich af waarom het verantwoordelijkheidsbesef voor Nederland niet overheerst: “Zullen we even opnieuw beginnen en kijken wat dit land nu nodig heeft?”
Van Fenema en Van Dijk betwijfelen of het vertrek van het NSC-smaldeel de situatie in Gaza verbetert, terwijl het Nederland verder destabiliseert. “Het standpunt van NSC verandert niets aan Gaza, maar stort Nederland wel in een diepere crisis,” concludeert Van Dijk. De podcastmakers wijzen naar het toegenomen individualisme in de politiek, waarbij persoonlijke motieven zwaarder wegen dan collectieve verantwoordelijkheid, met grote gevolgen voor de bestuurbaarheid van Nederland.
Bekijk hier de hele aflevering:
