In de podcast De X! Factor bespreken journalist Ton F. van Dijk en psychiater Esther van Fenema een opmerkelijk interview in HP/De Tijd waarin CDA-leider Henri Bontenbal pleit voor het uitsluiten van de PVV van verkiezingen zolang de partij niet democratisch is georganiseerd. Van Fenema steunt het principe dat partijen democratisch moeten zijn. Van Dijk noemt het een ‘vergezicht’ en vindt een verbod te ver gaan, omdat kiezers volgens hem zelf heel goed kunnen bepalen of ze wel of niet op de PVV willen stemmen.
In het interview met politiek journalist en biograaf Wilfred Scholten benadrukt Bontenbal het CDA-verkiezingsprogramma dat democratische partijstructuren eist. Over de PVV, met Wilders als enig lid, zegt hij: “Anders (als ze geen democratische partijstructuur krijgen, red.) kunnen ze niet meedoen aan de verkiezingen.”
Hij voegt toe: “Een partij die niet intern democratisch georganiseerd is, neemt juist de kiezer niet serieus. Ik denk dat we bezorgd moeten zijn over wat we wereldwijd een democratische recessie noemen. Waar de democratie op de terugtocht is, gebeurt dat niet meer met een militaire coup. Het begint bij woorden. Daarom gebruik ik ook regelmatig het prachtige begrip ‘democratisch ethos’. Het begint met hoe jij spreekt over het parlement, de rechters en de journalistiek. Als jij jezelf als een dictator gedraagt binnen je eigen partij, dan zal je dat ook doen als je de baas van Nederland bent.” Bontenbal en zijn CDA halen op dit moment 22 zetels in de peilingen; de PVV staat op 29 zetels.
‘Als je een democraat bent in hart en nieren en je wil meedoen aan het feest der democratie, dan zou je ook je eigen partij democratisch moeten organiseren.’
Ton F. van Dijk
Van Dijk en Van Fenema onderschrijven beiden het belang van interne democratie. “Als je een democraat bent in hart en nieren en je wil meedoen aan het feest der democratie, dan zou je ook je eigen partij democratisch moeten organiseren.” Van Dijk benadrukt tegenspraak als essentieel. “Elke goede leider organiseert tegenspraak. Als jij de enige baas bent die iedereen aan een touwtje heeft, dan doet dat iets met je brein en hoe je naar de wereld kijkt.”
Van Fenema brengt daartegen in dat Wilders partijstructuur conflicten vermijdt. “Als de macht duidelijk bij één figuur is belegd, geeft dat rust en duidelijkheid.” Van Dijk countert: “Dat heet een dictatuur. Ik ben er niet voor.” Hij blijft erbij dat een leider zonder tegenspraak geen goede leider is. Van Fenema wijst op narcisme bij leiders, wat tegenspraak bemoeilijkt.
Van Dijk wijst op de gevolgen van Wilders’ alleenheerschappij, zoals bij de beslissing om uit een kabinet te stappen. “Er is geen enkel ander Kamerlid dat daar invloed op heeft kunnen uitoefenen.” Toch ziet hij Bontenbals voorstel als theoretisch en uitsluiting van de PVV als te vergaand. “Dat zijn vergezichten, want Bontenbal gaat daar niet over. Bovendien het is een stap te ver, kiezers kunnen zelf beslissen of ze op een ondemocratische partij willen stemmen.”
Kijk hier de hele aflevering van De X! Factor.
