Beets’ eerste file

Hij kwam nog uit de tijd van de slome trekschuit, die van hem nooit had hoeven verdwijnen: Nicolaas Beets (1814-1903), dominee, dichter, hoogleraar, vader van vijftien kinderen en daarnaast de schepper van de Camera Obscura (1839). Geestige prozaschetsen over Hollandse types als Pieter Stastok en ‘onaangenaam mensch’ Robertus Nurks – die net als Beets’ criticaster Potgieter alles maar ‘onverdragelijk’ vond. Als student was Beets gegrepen door de romantische Lord Byron (die hij vertaalde), maar Dickens bleek zijn beslissende inspiratiebron.

05/01 | 2026

Vooruitstrevend was zijn pleidooi voor afschaffing van de ‘menschverdoovende’ slavernij, vier jaar vóór Multatuli’s Max Havelaar. Maar daarna trok hij zich terug in vrome en huiselijke verzen. Met als onverwachte topper De moerbeitoppen ruischten, toen hij al 86 was. Biograaf Honings bevestigt dat er een moerbei in Beets’ tuin in Utrecht stond.

De populaire predikant die galm en bulder schuwde, schrok al vroeg van de moderne tijd: in 1847 in Londen maakte hij voor het eerst in zijn leven een file mee. Hij was geheel van slag.

Rick Honings
God, gezin en vaderland – De eeuw van Nicolaas Beets 1814-1903
Prometheus
€49,99