Zo ligt Facebook dwars in onderzoek naar privacy

Het heeft bijna een half jaar geduurd, het onderzoek van onze privacywaakhond CPB (College Bescherming Persoonsgegevens) naar de nieuwe gebruiksvoorwaarden van Facebook. De uitkomst is op zijn minst teleurstellend te noemen: Facebook weigert namelijk alle opgevraagde gegevens te verstrekken aan het CPB. Ondertussen zijn de gebruikersvoorwaarden al vier maanden van kracht.

Eind vorig jaar kondigde Facebook aan dat de voorwaarden voor gebruikers zouden veranderen. Twee wijzigingen waren zeer omstreden: het gebruik van ‘content’ van gebruikers voor commerciële doeleinden, en een nog nadrukkelijker koppeling van de Facebooker aan fotodienst Instagram en berichtendienst WhatsApp – beide in het bezit van Facebook. Op 12 december 2014 kondigde het CPB aan dat het de nieuwe voorwaarden zou gaan onderzoeken, en op 30 januari dit jaar gingen deze van kracht.

Nu, vier maanden later, is het eindelijk tot een zaak gekomen. Het CBP heeft gedreigd Facebook een dwangsom op te leggen die kan oplopen tot 750.000 euro per dag. Gedreigd, want na de toezegging van Facebook dat het meer informatie zal verstrekken – om welke informatie dat gaat is onduidelijk – is de dwangsom meteen geschorst. Facebook vindt zelf dat het in Europa in alle landen voldoet aan de privacy-eisen: het Europees hoofdkantoor is gevestigd in Ierland en de plaatselijke toezichthouder is akkoord gegaan met het nieuwe beleid. Volgens het CBP is Facebook ook in Nederland gehouden aan de wet: het bedrijf heeft hier immers werknemers en verwerkt data van zo’n 10 miljoen Nederlanders.

Als de zaak in dit tempo voortduurt, kunnen we straks spreken van een achterhoedegevecht. Facebook verandert om de zoveel maanden iets aan de voorwaarden, en geen gebruiker die er over klaagt. Niemand kan het zich veroorloven zijn complete sociale netwerk te moeten missen. In de meeste gevallen zal dat bijna even belangrijk zijn als het niet-digitale sociale netwerk.

Het lijkt er niet op dat Facebook ooit minder actief zal worden in Europa, al roeren ook privacywaakhonden in andere landen zich. Zo zou het weleens kunnen zijn dat Facebook in de toekomst ‘anders’ wordt dan elders ter wereld. Denkt u hierbij aan het uitrollen van nieuwe functies, wat hier in Europa later gebeurt omdat het Amerikaanse bedrijf geen trek in heeft in voortdurende rechtsgangen. Het bedrijf zou het liefst een pan-Europese toezichthouder zien met wie het zaken kan doen, al is de kans daarop klein. En gezien het tempo waarmee de ambtelijke molens in Brussel draaien zal dat een zaak worden van (zeer) lange adem.

Wel kan Nederland sinds kort bogen op een heuse Facebook Liberation Army (FLA), een beweging die op dinsdag 23 juni in de Amsterdamse Stadsschouwburg een manifestatie zal houden. De makers van de voorstelling eisen een ‘vrij’ Facebook, zonder commercieel oogmerk en met vrije en ongecontroleerde toegang voor iedereen. Nu vertoont het FLA nog kenmerken van een beginnersclub, maar u aanmelden kan hier.