Na de plotselinge val van het kabinet-Schoof, die iedereen van tevoren zag aankomen, leek politiek Den Haag toch in paniek. Politici holden door elkaar als verweesde muizen, die op zoek zijn naar een gat in de muur. Normaal gesproken geldt de regel ‘wie breekt, betaalt’, maar die ging dit keer niet op. Geert Wilders – de breker, wegloper, verrader, enzovoort – kreeg er in de peilingen juist een paar zetels bij. Trots liet hij zijn winst zien op de sociale media.
De overige partijen stonden voor de onaangename taak om snel hun positie in het politieke landschap te bepalen. Na het mislukte experiment met Wilders was het misschien wel zo verstandig geweest wanneer zij meer naar overeenkomsten dan naar verschillen met andere partijen hadden gezocht, maar zij deden precies het tegenovergestelde: zij bakenden hun eigen terrein af en richten hun pijlen op doelen buiten hun eigen tuintje. Wilders lachte in zijn vuistje om zoveel politiek onbenul.
Maar laat ik eerst, voor de afwisseling, bij het onbelangrijkste beginnen: Ingrid Coenradie.
De laatste tijd was zij veel in het nieuws als staatssecretaris van Justitie. In die functie was zij opgestaan tegen Wilders, de leider van de partij die zij in het kabinet-Schoof vertegenwoordigde. De PVV eiste op de haar bekende plompe wijze dat het cellentekort zou worden opgelost door acht man op één cel staande te laten slapen. Coenradie ging niet mee in die smakeloze retoriek. Bovendien won zij sympathie door zich in te zetten tegen femicide (vrouwenmoord) en te pleiten voor een meer humane behandeling van gevangenen. Mooi allemaal en het werd voor haar en de media nog mooier, toen Coenradie na de val van het kabinet een boekje opendeed over diezelfde baas Wilders.
Zij durfde!
Toch was er steeds een vraag die haar bij al haar optredens zelden werd gesteld: hoe komt zo iemand als u, mevrouw Coenradie, terecht bij zo iemand als Geert Wilders? Het begrip ‘kopvoddentaks’ zal u toch niet onbekend zijn geweest en ‘tuig van de richel dat meteen het land moet worden uitgezet’ toch ook niet? U wist toch waar u aan begon?
Eerdmans is een opportunistische partijhopper en je hoeft werkelijk geen groot psycholoog te zijn om te vermoeden dat er ook in die partij weer hommeles ontstaat.
Enzovoort.
Je kunt het beste voor hebben met de wereld, je kunt – zoals zij beweert – ‘respect voor anderen’ uitdragen, maar als je je dan toch aansluit bij de PVV getuigt dat niet van een groot politiek benul. Integendeel. Zo iemand is stekeblind, ze heeft niet doorgehad dat het met Wilders in de praktische politiek nooit wat kan worden.
En nu heeft Coenradie voor JA21 gekozen, dat splinterpartijtje van Joost Eerdmans. Ook daarmee geeft zij blijk gespeend te zijn van enig politiek inzicht. Eerdmans is een opportunistische partijhopper en je hoeft werkelijk geen groot psycholoog te zijn om te vermoeden dat er ook in die partij weer hommeles ontstaat, zodra de peilingen in de richting gaan van vijf zetels. JA21 is in feite het beste bewijs dat een kiesdrempel het democratische systeem in ons land alleen maar gezonder zou maken. Kortom, we wensen mevrouw Coenradie veel succes in het vervolg van haar politieke carrière. JA21 zal vast niet haar laatste partij zijn.
Terug naar de grote spelers.
De VVD koos na haar echec met Schoof meteen de aanval, want zoals wij allen weten, is aanval de beste verdediging. Nooit meer Wilders, waar de VVD zich als een ezel al paar keer aan had gestoten. Maar ook niet Frans Timmermans van PvdA/GroenLinks, want die was inmiddels geradicaliseerd. Dat leek geen handige strategie: als je Wilders niet wilt, kom je automatisch uit bij PvdA/GroenLinks. En laten we eerlijk zijn – in dit verbrokkelde land zou een kabinet van VVD, PvdA/GroenLinks, D66 en/of het CDA verreweg het beste zijn om gezamenlijk problemen op te lossen. Jij hier wat, ik daar wat, het ouderwetse polderpolder heeft het ondanks alle nadelen meer opgeleverd dan al dat geschreeuw van Wilders, Baudet en hun trawanten.
Maar of de duivel ermee speelde: in eigen gelederen werd onder de ogen van Timmermans himself een bom afgestoken, die het hele beeld van een sociaaldemocratische middenpartij in gruzelementen deed ontploffen. ‘Hebben ze bij PvdA/GroenLinks geen politieke strategen en spindoctors?’, vroeg ik mij af. Toen de bom in de vorm van een motie in stemming werd gebracht, dacht ik onmiddellijk: dat gaat ze stemmen kosten, misschien wel een zeteltje of vijf.
De motie was van Kati Piri, ook geen politiek licht. Je zou hopen dat links eens iemand met charisma naar voren zou schuiven, maar dat lukt helaas ook maar niet. Piri wil dat Nederland niet langer onderdelen levert voor het Israëlische luchtverdedigingssysteem Iron Dome. Dat is de paraplu die Israël voor zijn burgers opzet, als er vijandelijk raketten aankomen. Dankzij een zeer ingewikkelde what if-redenering zijn ze de jongens en meisjes van Timmermans tot de conclusie gekomen dat het verdedigingssysteem Iron Dome eigenlijk niets anders is dan ‘een aanvalsstrategie’.
Tsja. Niemand in de Tweede Kamer die de redenering begreep en veel kiezers zullen dat ook niet doen, voorspel ik. Zo was Frans Timmermans binnen één minuut geradicaliseerd door een ondoordachte motie. De ongelukkige leider kon al meteen aan de bak om het politieke onbenul van Kati Piri te verzachten en goed te praten. De gevolgen bleven niet lang uit. Op Facebook vond ik bij de componist en musicus Klaas ten Holt al meteen deze verklaring:
Een verstandige en zachtaardige man, Klaas. Hij zal vast niet de enige zijn. Voor alle duidelijkheid: ik ben tegen het hardvochtige optreden van Israël in Gaza – dat is ver over de top – maar ik ben voor het uitschakelen van het misdadige regime in Iran. Ik vermoed dat de gewone burgers van Iran staan te springen als de ayatollahs zijn opgehoepeld, al zal dat heel wat meer inspanning kosten dan een paar bunkerbusters te laten neerdalen op kerninstallaties.
Hoe gaat het nu verder tot de verkiezingsdag van 29 oktober 2025?
Te vrezen valt dat er weer heel wat debatten komen, waarin politici elkaar vliegen afvangen. De actiegroep tegen het populisme van Klaas Dijkhoff – hij was ooit winnaar van De Slimste Mens – zal voorlopig het verschil niet maken. Een goed teken is wel dat de PVV en de BBB zich meteen aangesproken voelden, die zien misschien de bui hangen. Tot de verkiezingen zullen de peilingen leidend zijn in wat politici gaan vinden – de omgekeerde wereld. Om als burger meer invloed te krijgen, pleitte oud-journalist Kustaw Bessems er onlangs voor om van twee of meer politieke partijen lid te worden. Hijzelf werd lid van D66 én van de VVD.
Wat een goed idee! Dan kun je, als het je niet bevalt, ook van twee of meer partijen je lidmaatschap opzeggen.
