Afgelopen zomer kwamen vrienden met drie jonge kinderen tijdens de vakantie bij ons logeren. Heel gezellig, maar een beetje leuk koken voor dit gezelschap was niet eenvoudig. Nog even los van de veganistische voorkeur van moeder (iets waar ze in de Italiaanse supermarkten nog nooit van hebben gehoord) hadden de drie kids uitgebreide en uiteenlopende voedselallergieën. En niet alleen de obligate glutenintolerantie, notenallergie en koemelk-overgevoeligheid, maar ook soja, ei, vis, peterselie, tomaat, aardbei, peulvruchten, sesamzaadjes en koolsoorten waren uit den boze. Zie daar maar eens een smakelijke en voedzame maaltijd voor te maken.
Exacte getallen ontbreken, maar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft circa tien procent van de kinderen een voedselallergie. En dat is wellicht het topje van de ijsberg, want dan tellen ze alleen degenen mee bij wie een door allergoloog of kinderarts officieel geregistreerde diagnose is gesteld.
Een systematischer onderzoek uit Australië bij duizenden kinderen toonde dat bijna veertig procent van zes- en tienjarigen ten minste één allergie heeft, en dat een derde van deze kinderen lijdt aan meerdere allergische aandoeningen. Soms uit dat zich in eczeem of andere huidafwijkingen, dikwijls met maag/darmbezwaren of luchtwegproblemen en niet zelden met vage klachten. Als het een infectie zou zijn, zou het woord pandemie niet misstaan.
Een allergie is eigenlijk een overdreven reactie van ons afweersysteem tegen dingen waar we eigenlijk tolerant voor zouden moeten zijn. En dat verklaart waarschijnlijk waarom het optreden van allergieën bij jongeren de laatste decennia zo enorm stijgt. Kinderen groeien tegenwoordig op in een veel schonere omgeving en hebben daardoor minder contact met bacteriën, virussen, schimmels en andere micro-organismen. Het immuunsysteem krijgt daardoor minder prikkels om zich gezond te ontwikkelen en kan dan eerder ‘overreageren’ op onschadelijke stoffen zoals voedselproteïnen, pollen en andere allergenen.
Volop bewijs voor deze hypothese wordt geleverd door onderzoeken die tonen dat allergieën veel vaker voorkomen bij stadskinderen die binnen zitten met hun iPad en door hun moeder continu worden ondergesprayd met antibacteriële gel dan bij kinderen die opgroeien op het platteland en veel buitenspelen. Bij een recent Fins onderzoek werden kinderen ruim blootgesteld aan modder, bosgrond en planten en dat leidde tot aanzienlijk minder allergie en zelfs een halvering van het aantal ziekenhuisbezoeken voor astma.
Er zijn mensen die hevige klachten krijgen van parfum, vislucht of bananengeur.
Buiten de wat gebruikelijkere allergieën kun je voor werkelijk alles overgevoelig zijn. Zo zijn er mensen die hevige klachten krijgen van parfum, vislucht, bananengeur of gelatine. Er bestaat zelfs officieel een water-allergie. Ook moeten sommige mensen niezen of ontwikkelen ze huiduitslag van trillingen, zoals bij gebruik van een elektrische tandenborstel of een boormachine. Er zijn zelfs mensen met muziekallergie, die fysieke symptomen ervaren, zoals hoofdpijn of duizeligheid, bij het luisteren naar bepaalde muziekfrequenties of -genres.
Hoewel allergieën dus steeds vaker voor lijken te komen, is het fenomeen niet nieuw. Hippocrates beschreef al mensen die ‘overgevoelig’ waren voor bepaalde voedingsmiddelen of stoffen. Dat werd aanvankelijk verklaard (zoals ongeveer alle ziektes) door ‘onevenwichtigheden van de humoren’ (bloed, slijm, gele gal, zwarte gal) en natuurlijk werd een rol toegeschreven aan vergif, boze geesten of bedorven voeding. Tegenwoordig weten we dus iets beter hoe het werkt en omdat bekende persoonlijkheden veel spreken over hun allergie, is er veel meer bewustzijn bij het grote publiek. Zo vertelt Brad Pitt regelmatig over zijn lactose-intolerantie, raakt Ariana Grande niet uitgepraat over haar pinda-allergie en is die arme Justin Bieber ook al overgevoelig voor van alles en nog wat.
Als je ergens allergisch voor bent, is natuurlijk het beste en makkelijkste deze prikkel te vermijden. Als dat lastig gaat, zijn er verschillende anti-allergiegeneesmiddelen op de markt, die wisselend succes hebben. Bovendien hebben die vervelende bijwerkingen, zoals de kans op sufheid bij antihistaminica, of vocht vasthouden, hoge bloedsuiker en botontkalking bij steroïden.
Bij ernstige allergieën is er soms opmerkelijk succes van immunotherapie (waarbij je het overprikkelde afweersysteem als het ware leert wennen aan langzaam opklimmende doseringen van waar je allergisch voor bent). En omdat allergieën zoveel voorkomen en veel overlast veroorzaken, is het natuurlijk uiteraard ook een businessmodel voor allerlei commerciële kliniekjes en schimmige behandelcentra. Die bieden op zijn zachtst gezegd opmerkelijke interventies, zoals toediening van ‘ontstorende druppels’, behandelingen met anti-allergische kinesiologie, chakra healing, of brandnetelbaden en uitgebreide sessies met acupressuur.
En als dat nog niet voldoende is, kun je daar ook een behandeling ondergaan met gekleurde lichtcombinaties en elektromagnetische golfpatronen. En natuurlijk is er een scala aan exotische diëten, soms gefocust op veel zuurkool en kefir, of exclusief eten van witte voedingsmiddelen, dan wel eliminatie van linksdraaiende pollen in voedsel of het louter drinken van aan muziek blootgesteld water. En dat alles natuurlijk voor een pittig prijsje.
Je kunt ook simpelweg geen tomaten of cashewnoten eten als je weet dat je daar allergisch voor bent, maar dat is natuurlijk niet zo hip.
