Verwarring
En dan nog een vraag: als het Meisje met de parel geen parel draagt, waarom heeft het schilderij dan die titel? Wel, het schilderij had lange tijd geen naam. Sterker nog: volgens New Scientist heeft het de titel pas officieel sinds 1995. Juist, meer dan driehonderd jaar nadat de schilder het doek voltooide. Lange tijd was dan ook niet zeker dat het schilderij van de hand van Johannes Vermeer is. In vroege geschriften staat het in ieder geval nergens vermeld. Toen Vermeer stierf, in 1675, maakte zijn inventarislijst enkel gewag van ‘twee tronijnen geschildert op sijn Turx.’ Een daarvan zou het Meisje met de parel zijn geweest. Toen het doek in 1881 weer eens op de veiling kwam, was het nog steeds allerminst zeker dat het een echte Vermeer was. Kunstverzamelaar Arnoldus Andries des Tombe waagde de gok: voor het bedrag van twee gulden en dertig cent kocht hij het doek. Pas toen hij het schilderij liet restaureren kwam in de linkerbovenhoek de signatuur van Johannes Vermeer tevoorschijn. Na de dood in 1902 schonk Des Tombe een deel van zijn kunstverzameling aan het Mauritshuis, waaronder dit schilderij. Het doek werd hoe langer hoe meer gewaardeerd. De lezers van dagblad Trouw verkozen het in 2006 zelfs tot het allermooiste schilderij van Nederland. We hebben niet kunnen achterhalen wie het schilderij een titel heeft gegeven, en ook niet wanneer dat is gebeurd. New Scientist noemt in hun artikel het jaar 1995 als jaartal - wij geloven ze in dat geval op hun woord. Het zou dus heel goed kunnen dat een twintigste-eeuwse kunstminner het zilveren oorsieraad per ongeluk aan zag voor een parel. Zeker weten doen we het niet, maar de analyse van Vincent Icke voegt in ieder geval een curieuze voetnoot aan de kunstgeschiedenis toe: het Meisje met de parel blijkt het Meisje zonder parel.
