Er bestaat een foto van Bob Dylan die uit een vliegtuig stapt met een enorme gloeilamp onder zijn arm. “Always carry a lightbulb,” zou hij hebben gezegd. Dylan ten voeten uit: een raadsel verpakt als grap, of andersom. Die gloeilamp duikt nu op in het werk van Theo van den Boogaard (77), die in Bob Dylan ILLUMINATED het hoofd van de zanger vervangt door een peertje. ‘Dan hoefde ik zijn gezicht niet te tekenen.’
In 2013 publiceerde de tekenaar van Sjef van Oekel al een eerste Dylan-verstripping. Nu, ruim tien jaar later, is er nieuw werk. “Er zit altijd evolutie in mijn beelddenken,” zegt hij nuchter. “Nu zijn er zoveel jaren verstreken dat ik weer anders tegen dingen aankijk.” De titel verschoof mee: van Illustrated naar Illuminated. Niet simpelweg illustreren wat er staat, maar belichten, uitlichten, soms zelfs verlichten.
Zijn kleurenpotloden moeten het ditmaal wel doen zonder Dylans pen. De rechten op de songteksten zijn in handen van Universal Music, dat in 2020 Dylans volledige catalogus kocht voor naar verluidt driehonderd miljoen dollar. Zonder opgaaf van redenen weigert de muziekgigant toestemming om de lyrics af te drukken. Het resultaat is een boek vol stripverhalen bij nummers die er niet in staan. Ter compensatie wordt elk van de vijf verhalen vergezeld door twee QR-codes: één naar de originele uitvoering, één naar Van den Boogaards eigen vertolking, opgenomen in één take met onder anderen Jac Bico van The Analogues. “Na jaren kende ik de muziek meteen uit m’n hoofd.”
Wat hem in Dylan grijpt, is niet de ongrijpbare mythe. Het is de timing van die lettergrepen, de vaardigheid om in goed metrum teksten te schrijven die op muziek lekker lopen. “Wanneer iemand dat weet op te schrijven, dan vind ik dat wel heel knap.” Dylan schrijft volgens hem teksten die “af en toe behartenswaardige observaties bevatten, en af en toe wel verstandige dingen zeggen. Maar ook hele onverstandige dingen. Hij spreekt zichzelf ongeveer duizend keer tegen.”
De versmelting van beeld en geluid is wat hem drijft. “Ik wil dat naar elkaar brengen. Dat je zit te kijken en dat zodoende de sfeer van de song tot je komt, en misschien zelfs door middel van het beeld nog iets sterker. Dat het elkaar wederzijds bevordert.” Het verklaart ook zijn afkeer van repeterende teksten. Veertien keer Born in the U.S.A. zonder wending? “Daar kan ik niets mee.” Hij voelt zich thuis bij Dylan, net zo goed als bij Franz Schubert, die hij ‘de Bob Dylan van een paar eeuwen geleden’ noemt, of bij Richard Wagner, die bij hem op de plank staat tussen Roxy Music en dub-reggae. “Ik tap uit meerdere vaatjes.”
Omdat Universal de deur dichthield, ging Van den Boogaard in zee met crowdfundingplatform voordekunst.nl. “Ik heb zoveel jaar aan dit boek gewerkt, en met zoveel plezier. Dat ga ik niet onuitgegeven laten.” Dylan zong ooit When I Paint My Masterpiece, een lied over het wachten op het grote meesterwerk. Van den Boogaard moet erom lachen; wachten is niets voor hem. “Als ik een idee in mijn kop heb, wil ik het uitgevoerd zien.” Erg commercieel is het niet. Of hem dat wat uitmaakt? “Ik heb de gelukkige omstandigheid dat ik gewoon kan maken wat ik wil.” Misschien is dat wel het meest Dylan-achtige aan hem.
Doneren kan tot 28 februari via Voordekunst. Elke donateur krijgt een door Theo van den Boogaard gesigneerde prent van Sjef van Oekel.
