In een ver verleden waren afbeeldingen van menselijk naakt schaars. Ondergoedmodellen in reclamefolders en vieze blaadjes bij tankstations - daar moest men het mee doen. Vandaag de dag bieden online zoekmachines een gigantisch assortiment van menselijk naakt, en ook als u niet zoekende bent is de kans groot dat u wordt geconfronteerd met zichtbaar decolleté of ontbloot torso op uw facebooktijdlijn of twitterpagina. Seksueel beladen foto’s, die zich voornamelijk onder jongeren razendsnel zullen verspreiden.Promovenda Annemarie van Oosten detecteerde een zorg vanuit ouderlijke kringen en het onderwijs. In haar proefschrift onderzoekt Van Oosten hoe deze sexy kiekjes opvattingen over seks en seksueel gedrag onder jongeren beïnvloeden. Van Oosten: ”Meisjes werden niet eerder gezien als seksobject als ze sexy selfies publiceerden, terwijl deze conclusie vaak wel wordt getrokken uit videoclips of pornografie.”Van Oosten beperkte zich tot jongeren van 12 tot 17 jaar. Ze ondervroeg tussen de 1000 en 2000 jongeren aan de hand van een vragenlijst over hun seksuele opvattingen, gedrag en zelfbeeld, en concludeerde dat traditionele media (kranten, tijdschriften, televisie) van invloed zijn op seksueel gedrag en opvatting over seksuele stereotypen.Het seksuele zelfbeeld wordt beïnvloed door sociale media als Facebook en Twitter, waar zij zichzelf niet zelden sexy proberen te presenteren aan de hand van zelfportretjes (selfies). Bezig zijn met seks en sexy gevonden worden behoren tot de belangrijkste en sociaal meest vereiste aspecten in het leven van adolescenten, stelt Van Oosten.Maar waarom maken jongeren überhaupt seksueel getinte foto’s van zichzelf? “Jongeren vinden het belangrijk sexy over te komen, en flirterig te zijn. Dit is een belangrijk onderdeel van hun identiteit”, stelt Van Oosten.De selfie is met gemak een trend op sociale media te noemen. Het is zowat de gebruiksnorm. Door zo’n selfie zijn jongeren bewuster bezig met seks en hun seksuele zelfbeeld. “Hoe meer van die suggestieve selfies er worden bekeken en geplaatst, hoe vaker jongeren seks hebben,” aldus Van Oosten over haar onderzoeksresultaten. Ze benadrukt dat er sprake is van een versterkend effect, en het vooral opgaat voor jongeren die al seksueel actief zijn.Tarzan en Jane
Tot haar verbazing merkte Van Oosten een groot verschil in de manier waarop er naar jonge meiden wordt gekeken in traditionele en sociale media. “Meisjes werden niet eerder gezien als seksobject als ze sexy selfies publiceren, terwijl deze conclusie vaak wel wordt getrokken uit videoclips of pornografie, voorbeelden van traditionele media. Op sociale media staan jongeren echter wel stil bij de manier waarop ze zichzelf presenteren.”Vroeger
Sexy zelfpresentatie is overigens niet alleen van deze tijd. “Jongeren hadden tien tot twintig jaar geleden ook de behoefte om zich sexy te kleden. Ik denk dat jongeren altijd al sexy hebben willen zijn”, zegt Van Oosten. “Sociale media zijn pas recent ontstaan. Als jongeren tegenwoordig hun foto’s op sociale media delen bereiken ze een groter publiek en lokken ze meer reacties uit.”Ouders, leraren en zelfs politici hebben kritiek op de steeds uitdagendere manier waarop jongeren zichzelf neerzetten. Kimberly Hall, een bloggende moeder uit Texas waarschuwde de vrouwelijke schoolgenootjes van haar zoons om geen suggestieve foto’s van zichzelf op internet te plaatsen. “Wist je dat als jongens jouw schaars geklede lichaam niet makkelijk kunnen wissen uit hun geheugen? Je wil toch niet dat jongens je alleen op deze seksuele manier bekijken?” vraagt ze zich af. The Guardian en CNN parafraseerde haar blogpost en zo stroomden de reacties binnen. Zouden de sexy selfies niet eerder tot pedofilie leiden,was de vraag van ouders. Zij zijn daarin niet de enigen. Ook de Engelse kinderrechtenorganisatie National Society for the Prevention of Cruelty to Children (NSPCC) oppert dat sexy zelfportretten, die pubers baseren op de foto’s die sterren zoals Kim Kardashian online zetten, leiden tot seksuele mishandeling.Is dergelijke kritiek gegrond? “Dat is lastig om te zeggen doordat er weinig bekend is over de gevolgen van het publiceren van zulke selfies. Die gevolgen zou ik graag nog eens onderzoeken.”Zelfs nu de gevolgen nog niet zijn aangetoond vindt Van Oosten dat de discussie mag worden aangewakkerd. “Ouderen moeten zich beter bewust zijn van het belang dat jongeren hebben bij sexy zijn. Erover praten kan nooit kwaad.”Annemarie (J.M.F) van Oosten promoveerde op 10 februari aan de Universiteit van Amsterdam met haar onderzoek ‘Putting Things in Perspective. Young People’s Susceptibility to the Effects of Sexual Media Content’.
