Loosdrecht, dat onder de gemeente Wijdemeren valt en binnenkort fuseert met Hilversum, krijgt in het leegstaande gemeentehuis een tijdelijke noodopvang voor zeventig alleenstaande mannelijke asielzoekers. Aanvankelijk zou het om 110 plekken gaan, maar na dagen van protest werd dat aantal teruggebracht. Het besluit was genomen door waarnemend burgemeester Mark Verheijen (VVD) zonder de bevolking te raadplegen, wat tot grote onrust leidde. Drie avonden op rij moest de Mobiele Eenheid ingrijpen toen demonstraties uit de hand liepen, mede na een oproep van het extreemrechtse Defend Netherlands. Van de dertien arrestanten kwamen er slechts drie uit Loosdrecht zelf. Daarnaast hielden ongeveer vijfhonderd vrouwen een gemoedelijke vrouwenmars, met spandoeken als ‘De veiligheid van onze kids gaat voor’. Toen FVD-lijsttrekker De Vos vorige week afreisde naar Loosdrecht om met inwoners te spreken, noemde Tielen dat in WNL bij Sven Kockelmann een vorm van ‘opstoken’.
Voor Van Dijk wringt er meteen iets. Tielen is staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en gaat dus niet over migratie of asielbeleid. ‘De volksvertegenwoordiging controleert de regering, niet andersom’, zegt hij in de podcast. ‘Een willekeurige bewindspersoon hoort in zo’n programma niet over te gaan tot het recenseren van een volksvertegenwoordiger.’ Dat protocol bestaat met een reden, vult Van Fenema aan: zonder die rolverdeling raakt de boel rommelig en verschuift de aandacht weg van waar het werkelijk om gaat.
De manier van besturen die Jetten kenmerkt is volgens Van Fenema vooral risicomijdend. Niets wordt nog spontaan of authentiek gedaan, alles wordt vooraf doorgerekend op imagoschade.
Het gesprek over Loosdrecht gaat nu vooral over Tielen versus De Vos, en niet over de echte vragen, betoogt zij: hoe gaat Nederland om met opvang, hoe communiceer je dat naar bewoners, hoe houd je het veilig voor iedereen? ‘Het fundamentele vraagstuk blijft, zoals bij heel veel van dit soort thema’s, eigenlijk onvoldoende benoemd’, zegt Van Fenema. Bezorgde bewoners worden in de mediadiscussie weggezet als extreemrechts. Kamerleden die naar zo’n plek afreizen, worden beschuldigd van opstoken. Relschoppers van elders kapen de protesten.
Voor Van Dijk komt daar nog iets bij. In het hele verhaal ontbreekt volgens hem de premier zelf. Rob Jetten telefoneerde met de Albanese premier, zo liet hij op X weten, en stond naast Sigrid Kaag op de foto, maar in eigen land blijft hij weg waar het gebeurt. ‘Eigenlijk alles wat we zien zijn wezenloze, AI-achtige tweets, met allemaal uitwisselbare teksten. Het zegt allemaal heel weinig tot niks.’ Een premier hoort zijn gezicht ook te laten zien op binnenlandse brandhaarden, vindt Van Dijk, juist omdat hij voor veel burgers het bekendste politieke gezicht is.
Van Fenema is daar minder van overtuigd. ‘Ik heb liever dat iemand niet komt dan dat hij vanuit een vooraf doorgerekend verhaal denkt: het is verstandig om daar naartoe te gaan, en daar dan puur voor politiek gewin zijn gezicht laat zien.’ De manier van besturen die Jetten kenmerkt is volgens haar vooral risicomijdend. Niets wordt nog spontaan of authentiek gedaan, alles wordt vooraf doorgerekend op imagoschade. Voor Van Dijk staat dat symbool voor een breder verlies. ‘Ook hier’, zegt hij in de podcast, ‘is het gezond verstand verdwenen.’
Wekelijks bespreken Ton F. van Dijk en Esther van Fenema de meest spraakmakende kwesties van de week. De X! Factor is een podcast over politiek, media en menselijk gedrag.
