Onlangs werd Pieter-Jaap Aalbersberg, voormalig politiechef van Amsterdam en oud-directeur van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), benoemd tot voorzitter van de Raad van Toezicht van de NPO. Daarnaast treedt voormalig D66-senator en voormalig bestuursvoorzitter van de Erasmus Universiteit Annelien Bredenoord toe als lid. De benoemingen zijn gedaan op voordracht van minister Rianne Letschert.
Van Dijk noemt het opvallend dat binnen de volledige Raad van Toezicht niemand beschikt over een achtergrond in de media. “Hoe kun je in deze tijd twee mensen benoemen zonder media-ervaring?” vraagt hij zich af. Volgens hem moeten toezichthouders niet alleen bestuurlijke ervaring hebben, maar ook begrijpen hoe de publieke omroep functioneert en inhoudelijk een Raad van Bestuur kunnen aanspreken. “Als je een hele Raad van Toezicht hebt waar niemand zit die iets met media heeft, maar het zijn alleen maar zogenaamde heel goede bestuurders, dan kan ik morgen bestuurder worden bij Morgan Stanley terwijl ik daar geen verstand van heb.”
Van Fenema onderschrijft die kritiek. Zij stelt dat inhoudelijke deskundigheid in toezichthoudende functies steeds vaker ondergeschikt lijkt te worden gemaakt aan bestuurlijke ervaring en politieke netwerken. Als voorbeeld noemt ze een bestuurder uit de Rotterdamse haven die volgens haar bij een zorginstelling patiënten benaderde als “containers die zo snel mogelijk van A naar B moeten”. Ook verwijst ze naar een kunstenaar die volgens haar afhaakte voor een Raad van Toezicht omdat inhoud er nauwelijks toe deed.
‘Hoe kun je in deze tijd twee mensen benoemen zonder media-ervaring?’
Ton F. van Dijk
Naast het gebrek aan media-ervaring storen de podcastmakers zich aan de politieke achtergrond van de benoemingen. Zij wijzen erop dat Bredenoord partijgenoot is van minister Letschert en haar al kende vanuit de universitaire bestuurswereld. Volgens Van Dijk zou een pluriform bestel ook zichtbaar moeten zijn in de samenstelling van de Raad van Toezicht. Als voorbeeld noemt hij PVV-minister Fleur Agema als iemand die volgens hem juist vanwege haar afwijkende politieke achtergrond een ander geluid zou kunnen laten horen. “Waarom wordt Fleur Agema geen toezichthouder bij de NPO?” vraagt hij zich af. Volgens hem ontstaat nu het beeld dat vooral bestuurders uit de traditionele middenpartijen als D66, VVD en CDA in aanmerking komen.
Ook de benoeming van Aalbersberg roept vragen op. Van Dijk benadrukt dat hij diens kwaliteiten als bestuurder niet ter discussie stelt, maar vraagt zich af of het verstandig is om een voormalig topfunctionaris van een veiligheidsdienst aan het hoofd van de Raad van Toezicht te zetten, juist nu het vertrouwen in de NPO onder een deel van de bevolking onder druk staat. “Is het een goed signaal in een samenleving die al heel veel wantrouwen heeft richting die NPO om daar dan een voormalig veiligheidspersoon te benoemen, in plaats van iemand die wat verder afstaat van de gevestigde macht?”
Beide podcastmakers benadrukken dat hun kritiek zich niet primair richt op de persoonlijke kwaliteiten van de benoemden, maar op de samenstelling van de top van de publieke omroep als geheel. Volgens hen ontbreekt zowel in de Raad van Toezicht als in de Raad van Bestuur iemand met een uitgesproken inhoudelijke visie op media en de publieke omroep. Van Dijk vat zijn zorg samen met een sombere voorspelling: “Dan weten we hoe het af gaat lopen. Nou, niet goed.”
