We zijn gearriveerd in Maine en wel in het plaatsje Pittsfield, dat centraal ligt en vanwaar we de hele staat goed per auto kunnen bestrijken. De bewoners zijn hier met de Midterms bezig. Dat zie je aan de bordjes met namen van kandidaten in de voortuin of omdat er soms een reclamebord langs de weg staat. Wel worden de verkiezingen hier anders beleefd dan in elders in het land, waar het er feller en heftiger aan toe kan gaan. Dat zie je bijvoorbeeld af aan de tv-debatten, die soms dertig jaar terug in de tijd lijken te gaan.
De campagne is hier misschien wat minder spannend, maar waarom heb ik dan toch gekozen voor Maine? Nou, met deze staat zijn bijzondere dingen aan de hand. Allereerst kent Maine een sterke traditie van onafhankelijkheid, met relatief veel kiezers die zich niet hebben aangesloten bij de Democratische of Republikeinse Partij. Ze worden officieel unenrolled genoemd en laten hun stem vaak afhangen van de kandidaat en diens inhoudelijke verhaal.
Hoe vertaalt zich dat in het politieke landschap? Veertig procent van de Mainers is Democraat, 35 procent Republikein en 25 procent onafhankelijk. Daardoor is Maine geen uitgesproken rode of blauwe staat en kan het bij verkiezingen afwijkend stemmen. Ook in het bestuur van de staat is geen van beide partijen vanzelfsprekend dominant. Samenwerking is eerder het uitgangspunt.
En net als elke andere staat levert Maine twee senatoren. Eén van hen, de onafhankelijke Angus King, is pas in 2030 aan de beurt. De ander, Susan Collins, doet dit jaar mee aan de tussentijdse verkiezingen, de Midterms. De 73-jarige Republikein uit Caribou, in het uiterste noorden van Maine, zit sinds 1997 in de Senaat en behoort tot de veteranen in de Amerikaanse politiek.
Collins beloofde ooit hooguit twee termijnen van zes jaar te dienen, maar kwam daar later op terug. Sindsdien is ze telkens herkozen. Haar succes is bijzonder: ze heeft zichzelf decennialang weten te handhaven in een staat die bij presidentsverkiezingen vaak Democratisch stemt. Dit bewijst overigens dat Amerikanen bij Senaatsverkiezingen niet noodzakelijk op dezelfde partij stemmen als bij de presidentsverkiezingen.
Het zou een misvatting zijn te denken dat Maine in de Senaat voor de Republikeinen eenvoudig te behouden is.
In dertig jaar tijd bouwde Collins het imago op van een Republikein die met Democraten kan samenwerken. Tijdens vier lokale tv-debatten benadrukte ze dat met haar staat van dienst. ‘Ik heb met alle vijf presidenten van de afgelopen dertig jaar samengewerkt,’ was een uitspraak die geregeld terugkwam. Ze werkte met Democraten aan wetgeving over onder meer zorg, veiligheid en economische steun.
Sinds 2025 is Collins voorzitter van de machtige Senaatscommissie voor begrotingskredieten, het Appropriations Committee. Die commissie speelt een belangrijke rol in de verdeling van de federale uitgaven. Zo heeft ze invloed op geldstromen naar infrastructuur, defensie, onderzoek en lokale projecten. Tussen 2021 en 2026 haalde ze ongeveer 1,5 miljard dollar aan gerichte financiering voor Maine binnen. Geen gering bedrag voor een staat met 1,3 miljoen inwoners.
Toch zou het een misvatting zijn te denken dat Maine in de Senaat voor de Republikeinen eenvoudig te behouden is. Dit jaar is namelijk alles anders: de veterane heeft last van de impopulariteit van president Donald Trump, die de Midterms tot een nationale krachtmeting heeft gemaakt. Tijdens de tv-debatten met haar uitdager Troy Jackson nam ze geregeld afstand van Trump. Ze benadrukte dat hij geen fan van haar is en dat ze zelfstandig beslissingen neemt.
In aanloop naar deze reis heb ik alle tv-debatten bekeken. Wat opviel, was de beschaafde manier van debatteren en de focus op de inhoud. Anders dan bij de eerdere debatten tussen Trump en zijn Democratische tegenstanders ontaardden ze niet in schreeuwpartijen of avonden vol jij-bakken; al maakte Jackson zich daar soms wel schuldig aan. Hij probeerde Collins aan Trump te koppelen en bediende zich van links-populistische standpunten. Ook was er een incident.
Troy Jackson is geen traditionele politicus met een juridische of zakelijke achtergrond. Hij werkte lang in de houtkap in het noorden van Maine en bouwde zijn politieke identiteit op rond vakbonden, arbeidsomstandigheden en de problemen van het platteland. De voormalige houthakker was tevens voorzitter van de Senaat van Maine en deed dit jaar vergeefs mee aan de Democratische voorverkiezing voor het gouverneurschap.
In juli werd Jackson naar voren geschoven als Senaatskandidaat nadat Graham Platner, de oorspronkelijke Democratische kandidaat, zich terugtrok na beschuldigingen van verkrachting en seksueel wangedrag. Ook kwam aan het licht dat Platner een tatoeage op zijn borst had die sterk leek op de Totenkopf, het doodshoofdsymbool dat door de SS in nazi-Duitsland werd gebruikt.
Jackson, die wat boertig overkomt, is minder controversieel. Hij werd ervan beschuldigd zijn zoon te hebben bevoordeeld, maar daarvoor ontbreekt overtuigend bewijs. Zelf presenteert hij zichzelf als een politieke buitenstaander.
In de debatten maakte Jackson geen grote indruk, maar toch staat hij licht voor in de peilingen. Veel kiezers in Maine zijn kritisch over Trump. Collins probeert haar profiel als gematigde Republikein te behouden, maar Jackson betoogt dat ze Trump op belangrijke momenten toch steunt. Volgens een peiling van The Washington Post is 58 procent van de ondervraagde kiezers het ermee eens dat Collins Trump te veel heeft gesteund.
Ook de hoge kosten van levensonderhoud kunnen Collins parten spelen. Jackson voert campagne met spotjes over energiekosten en de oorlog met Iran, maar ook met reclame waarin met modder wordt gegooid. Voor Collins werkt haar lange staat van dienst ook inmiddels tegen haar. Zo stemde ze in 2018 voor de benoeming van opperrechter Brett Kavanaugh, die later meestemde met de meerderheid van het Hooggerechtshof die het landelijke grondwettelijke recht op abortus beëindigde.
Collins zegt dat ze op basis van Kavanaughs verklaringen niet verwachtte dat hij dat zou doen. Later heeft ze aangegeven geen spijt te hebben van haar stem. Wat dat waard is, zien we op 3 november, wanneer de Mainers naar de stembus gaan.
Het zaadje van de Midterms (1)
Donald Trump is bijna halverwege zijn presidentschap. Op 3 november volgen de tussentijdse verkiezingen, de Midterms. De inzet is groot: de uitslag kan bepalend zijn voor de tweede helft van Trumps presidentschap én voor de koers die de VS in de wereld varen. Kemal Rijken volgt de verkiezingen voor HP/De Tijd van dichtbij, vanuit de Verenigde Staten. In zijn blog doet hij verslag, duidt hij de ontwikkelingen en analyseert hij wat er op het spel staat.
De Verenigde Staten zijn een bijzonder land waar altijd interessante verhalen te vinden en te vertellen zijn. Zo was ik afgelopen april namens HP/De Tijd in Washington DC, bij het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Donald Trump en zijn vrouw Melania. Nou ja, ‘bij’ is een groot woord. Er mochten immers nauwelijks journalisten naar binnen.
Ten eerste waren we met veel – circa 35 Nederlanders hadden zich voor het mediacircus aangemeld – en ten tweede ging het om een privébezoek, inclusief logeerpartij in het Witte Huis. Terwijl een handjevol fotografen op de South Lawn vastlegde hoe de paren en de toen kersverse premier Rob Jetten elkaar de hand schudden, werd de rest van ons ‘gestald’ op de bovenste verdieping van The Hay-Adams, een hotel tegenover.
De avond was nog jong. Op het balkon, met uitzicht op het Witte Huis, trof ik een medewerker van de Nederlandse ambassade. Ik had hem in 2024 leren kennen toen ik met collega Chris Aalberts en fotograaf Ramon van Flymen bij de campagne voor de presidentsverkiezingen was – check hier de blog. We kletsten wat bij. ‘Ben je er weer bij de Midterms?’ vroeg hij aan het einde van ons gesprek. ‘Ja, misschien wel,’ zei ik.
Het etentje in het Witte Huis, dat volgens de RVD hooguit anderhalf uur zou duren, liep behoorlijk uit en was pas tegen elven klaar. Buiten was het donker en nog 25 graden. Het lange wachten werd beloond, want de premier kwam naar The Hay-Adams om de pers te woord te staan. Hij deed dat professioneel en gaf zijn visitekaartje af, niet wetende dat hij later met AI-teksten in speeches en op sociale media in de problemen zou komen.
De diplomaat had op die warme avond in april een zaadje geplant, want deze week ben ik alweer in de VS voor de Midterms, de belangrijke tussentijdse verkiezingen die iedere twee jaar op de eerste dinsdag van november plaatsvinden. Halverwege de vierjarige presidentiële termijn bepalen ze hoeveel politieke macht een president in de tweede helft van zijn ambtstermijn behoudt – en daarmee mede de toekomst van Trump, het land en de wereld.
Op 3 november kiezen Amerikanen alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden en ongeveer een derde van de Senaat. Als de Democraten een of beide kamers veroveren, wordt het voor Trump moeilijker om zijn plannen door het Congres te loodsen. Dat beslist mee over wetten, belastingen en de begroting, maar heeft ook invloed op het buitenlandse beleid en de positie van de VS in de wereld.
De Midterms gelden bovendien als graadmeter voor de tevredenheid van kiezers over de president. Trump wil zijn presidentschap zoveel mogelijk laten door-echoën, ook na zijn vertrek uit het Witte Huis. Een derde termijn ambiëren mag volgens de grondwet niet. Maar hoeveel invloed houdt hij over als zijn partij de Midterms verliest?
Mede door de oorlog met Iran, de hoge inflatie en brandstofprijzen staat Trump er electoraal niet goed voor. Het wordt moeilijk voor hem. Trump voert campagne en beloofde onlangs vijfduizend dollar aan iedere volwassen Amerikaan als de Republikeinen de Midterms op 3 november winnen. Het ‘Trump-divident’ moet het verschil maken, want Amerikanen moeten het in de VS uitgeven.
In de VS wordt echter al gesproken over een mogelijke ‘blue tsunami’, een blauwe vloedgolf. Blauw is de kleur van de Democraten, die hopen veel zetels op de Republikeinen te veroveren. Het Huis lijkt binnen bereik, maar de echte uitdaging ligt in de Senaat. Daar hebben de Republikeinen een meerderheid van 53 tegen 47 zetels. De Democraten moeten per saldo vier zetels winnen om zelf de meerderheid te behalen.
Een handjevol staten kan op 3 november het verschil maken. In Georgia verdedigt de Democraat Jon Ossoff zijn zetel; in North Carolina hopen de Democraten met oud-gouverneur Roy Cooper een zetel te winnen. Ook Michigan en Ohio zijn belangrijk. En dan is er Texas, traditioneel een Republikeins bolwerk. Een Democratische overwinning daar zou een enorme opsteker zijn.
Een van de interessantste staten om te volgen is Maine, in het uiterste noordoosten, aan de grens met Canada. Samen met fotograaf Van Flymen en twee andere reisgezellen trek ik daarnaartoe. Maine is een relatief kleine staat met circa 1,4 miljoen inwoners – ter vergelijking: in Estland wonen ongeveer 1,3 miljoen mensen – maar levert net als iedere andere staat twee senatoren en telt daarom mee.
De onvrede over Trump maakt Collins kwetsbaar, maar haar politieke staat van dienst mag niet worden onderschat.
Hoewel Mainers bij de presidentsverkiezingen van 2024 voor Democraat Kamala Harris stemden, hebben ze al sinds 1997 een Republikeinse senator: Susan Collins (73). Zij is ervaren, stelt zich geregeld onafhankelijk op tegenover haar eigen partij en won ook verkiezingen toen de Republikeinen landelijk moeilijk hadden. Tegelijkertijd zijn de Mainers pragmatisch in hun oordeel: een politicus die in DC veel voor elkaar krijgt, wint hun vertrouwen.
Dit jaar kan het echter anders lopen. De onvrede over Trump maakt Collins kwetsbaar, maar haar politieke staat van dienst mag niet worden onderschat. Kan Maine de sleutelstaat worden die de verhoudingen in de Senaat doet kantelen? In de volgende blog duik ik dieper in de situatie aldaar. En in de tussentijd bereid ik me voor: Maine is een staat waar ik nog niet ben geweest en dus nieuw terrein. Verder kijk ik naar andere staten zoals New Hampshire, waar we eventueel ook naartoe gaan. De komende dagen zal ik daar in dit blog verslag van doen.
