Vrijdag wordt de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede bekend gemaakt. Bookmakers schatten in dat Donald Trump een grote kans maakt, met odds van ongeveer 2 tegen 1. Ook Yulia Navalnaya, de weduwe van de Russische oppositieleider Alexei Navalny, krijgt dezelfde kansen.
Trump is genomineerd door onder anderen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Pakistaanse legerleiding. Hij stelt dat hij tijdens zijn tweede ambtstermijn gemiddeld één vredesakkoord per maand heeft gesloten. Zo presenteerde hij een vredesplan voor Gaza en regelde hij een staakt-het-vuren tussen Armenië en Azerbeidzjan. Ook voerde hij gesprekken met de Russische president Vladimir Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Zijn woordvoerder beweert dat Trump “zeven oorlogen heeft beëindigd”.
Experts waarschuwen wel dat een prijs voor Trump verrassend zou zijn. De afgelopen 25 jaar ging de Nobelprijs voor de Vrede vooral naar progressieve politici, zoals Jimmy Carter, Al Gore en Barack Obama. Obama won de prijs in 2009 al na elf dagen in functie, een beslissing die het comité later betwijfelde.
Navalnaya staat symbool voor vreedzaam verzet tegen Poetins regime. Haar man Alexei Navalny overleed in februari 2024 in een Russische gevangenis. Ze leidt nu de Anti-Corruptie Stichting vanuit Duitsland. “Mijn politieke tegenstander is Vladimir Poetin,” zegt ze.
Op de derde plaats staan de Emergency Response Rooms uit Sudan, met odds van 7 tegen 1. Dit zijn netwerken van vrijwilligers die tijdens de burgeroorlog in Sudan levensreddende hulp bieden. Ze hebben meer dan 11,5 miljoen mensen geholpen. Henrik Urdal van het Peace Research Institute Oslo noemde hen zijn topkeuze voor de prijs.
Nobelprijs voor de Literatuur
Een dag eerder, op donderdag, wordt de winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur bekendgemaakt. Gerald Murnane is volgens bookmakers de topfavoriet, met odds van 5 tegen 1. De 85-jarige Australische schrijver is relatief onbekend. Hij woont teruggetrokken in het kleine dorp Goroke en schrijft experimentele romans over geheugen en identiteit. Zijn werk wordt geprezen door schrijvers als J.M. Coetzee.
Op de tweede plaats staat de Hongaarse schrijver László Krasznahorkai, met odds tussen 6 en 10 tegen 1. Hij schreef onder meer de roman Satantango, die werd verfilmd tot een zeven uur durende film. Zijn schrijfstijl is opvallend: hele hoofdstukken bestaan soms uit één lange zin.
De derde favoriet is de Mexicaanse schrijfster Cristina Rivera Garza, met odds van 9 tegen 1. Ze won dit jaar de Pulitzerprijs voor haar boek over haar vermoorde zus. Rivera Garza schrijft over geweld tegen vrouwen in Mexico.
De geschiedenis leert echter dat favorieten voor de Nobelprijs voor de Literatuur zelden winnen. Vorig jaar won de Zuid-Koreaanse schrijfster Han Kang, terwijl bookmakers haar slechts een kans van 33 tegen 1 gaven. De topfavoriet van dit jaar heeft volgens diezelfde bookmakers slechts 11 procent kans.
