Presentator Ton F. van Dijk waarschuwt dat het weghalen van beloningen de algehele kwaliteit van proefschriften omlaag haalt, vooral voor competitieve geesten die gedijen op erkenning. Van Fenema erkent dat positieve stimulering zonder harde straffen voor veel mensen beter werkt, maar vraagt zich af hoe Nederland top-prestaties behoudt zonder prikkels voor excellerende promovendi. Ze stelt de taboe-vraag: wat als blijkt dat vrouwen structureel minder vaak cum laude halen dan mannen? Is dat erg, of moeten we dat gewoon bespreken?
Taboe: Universiteit schaft ‘cum laude’ af omdat mannen deze eer twee keer zo vaak ten deel valt als vrouwen. Maar wat als dit terecht is vraagt psychiater @EsthervanFenema zich af: "Vrouwen zijn anders dan mannen". De podcast: https://t.co/saoNBhBwn1 https://t.co/mRnq7qyZgW pic.twitter.com/PID6ZgHzC6
— Ton F. van Dijk (@tonfvandijk) November 9, 2025
Van Fenema verwijst naar het boek van de Vlaamse filosoof Griet Vandermassen, Darwin voor dames, dat wetenschappelijk bewijs verzamelt voor gemiddelde biologische verschillen tussen mannen- en vrouwenbreinen. Vrouwen zijn er in alle varianten, benadrukt ze, maar gemiddeld verschillen gedrag en psychologie. Het negeren van die verschillen door cum laude af te schaffen noemt ze discriminatie van het vrouwenbrein. “Mannen zijn vaak competitiever, vrouwen kijken soms anders naar de werkelijkheid,” zegt ze. “Onderzoek eerst wat er speelt, voordat je het domweg afschaft omdat het moeilijk is.”
Van Dijk noemt dit een alternatieve theorie die de universiteiten mogelijk over het hoofd zien: als mannen vaker cum laude halen door meer eerzucht, kan dat een reële afspiegeling van kwaliteit zijn. Beiden pleiten voor onderzoek naar beoordelingsstrategieën van promotiecommissies. “Ik wil als vrouw nog steeds cum laude kunnen promoveren,” zegt Van Fenema. Van Dijk stelt voor dat iemand hierop moet promoveren. “En dan cum laude. O nee, dat kan niet meer,” zegt Van Fenema met ironie. Van Dijk grapt: “Dan moet het wel een vrouw zijn.”
Bekijk hier de gehele aflevering.
