Online zijn veel van die vaste eindpunten verdwenen. Streamingdiensten, sociale media, games en nieuwssites blijven beschikbaar zolang iemand zelf doorgaat. Dat geeft meer keuzevrijheid, maar verandert ook iets aan de manier waarop we onze vrije tijd indelen.
Vroeger stopte het aanbod vanzelf
Bij lineaire televisie bepaalde de programmering wat er te zien was. Na een aflevering volgde een ander programma en wie een volgende aflevering wilde zien, moest vaak een week wachten. Een tijdschrift kon worden dichtgeslagen nadat het was uitgelezen en een spelletjesavond eindigde meestal wanneer iedereen naar huis ging.
Die grenzen waren niet altijd prettig. Wie een uitzending miste, had pech en voor entertainment waren we sterker afhankelijk van tijd en plaats. Digitale diensten hebben dat grotendeels veranderd. Een serie kan op ieder gewenst moment worden gestart en muziek, games of artikelen zijn vrijwel direct beschikbaar.
Daarmee is alleen ook een vanzelfsprekend rustpunt verdwenen. Na de aftiteling staat de volgende aflevering al klaar. Onder een artikel verschijnen nieuwe suggesties en een sociale feed heeft helemaal geen laatste pagina.
Ook de plek is minder belangrijk geworden
Niet alleen tijd vormt minder vaak een grens. Veel vormen van ontspanning zijn ook losgekomen van een vaste locatie. Voor een film hoef je niet meer naar een bioscoop en muziek luisteren vraagt geen aparte verzameling cd’s meer. Dezelfde smartphone waarop iemand berichten verstuurt, kan even later dienstdoen als televisie, spelcomputer of tijdschrift.
Dat geldt ook voor entertainment dat vroeger sterker aan een specifieke plek was verbonden. Kansspelen waren bijvoorbeeld lange tijd vooral gekoppeld aan speelautomatenhallen en casino’s. Via een online omgeving zoals 711 casino bestaat die vorm van entertainment inmiddels ook digitaal. Het voorbeeld past in een bredere ontwikkeling: steeds meer activiteiten beginnen zodra iemand een scherm opent, zonder reis of duidelijk overgangsmoment.
Doorgaan is makkelijker dan opnieuw beginnen
Digitale diensten zijn juist aantrekkelijk omdat ze veel kleine drempels wegnemen. Een streamingdienst onthoudt waar een kijker is gebleven. Een muziekplatform stelt automatisch een volgend nummer voor en een game kan binnen enkele seconden weer worden hervat.
Dat gemak heeft ook invloed op het einde van een activiteit. Vroeger was voor doorgaan soms een nieuwe handeling nodig: een andere dvd pakken, een nieuw tijdschrift kopen of ergens naartoe gaan. Online is één tik vaak voldoende. Het systeem hoeft niet te vragen of iemand verder wil; het kan simpelweg doorgaan totdat de gebruiker iets anders kiest.
Sommige activiteiten hebben nog wel een einde
Niet iedere digitale bezigheid werkt op dezelfde manier. Een film heeft nog steeds een aftiteling en een digitaal boek houdt op bij de laatste bladzijde. Het verschil is dat het platform rondom die inhoud vaak meteen iets nieuws aanbiedt.
Bij andere vormen is zelfs dat natuurlijke eindpunt grotendeels verdwenen. Een sociale feed kan eindeloos nieuwe berichten laden en een videoplatform kan steeds een volgende video presenteren. Daardoor zegt de tijd die iemand online doorbrengt op zichzelf weinig. Een uur een film kijken is iets anders dan een uur lang van bericht naar bericht springen zonder vooraf te hebben besloten hoe lang dat zou duren.
Het einde bepalen we vaker zelf
Digitale vrije tijd is niet onbeperkt geworden. Een avond duurt nog steeds even lang en ook online moeten uiteindelijk andere dingen gebeuren. Wat wel veranderd is, zijn de signalen die vroeger vanzelf vertelden dat een activiteit voorbij was.
De laatste pagina, sluitingstijd of vaste programmering neemt die beslissing steeds minder vaak voor ons. Dat geeft vrijheid: we kunnen kijken, lezen of spelen wanneer het uitkomt. Tegelijk betekent het dat het einde vaker zelf gekozen moet worden.
Misschien is dat een van de minder opvallende gevolgen van digitalisering. Niet alleen het aanbod is groter en altijd dichtbij. Ook de vraag wanneer het genoeg is, ligt steeds vaker bij onszelf.
