‘Keizerin van de armoede’ vertrok in 2002 naar New York om voor de Verenigde Naties (VN) te gaan werken. Als speciale gezant van VN-baas Kofi Annan kreeg ze de leiding over de campagne die onder meer een halvering van de wereldwijde armoede moest bewerkstelligen. Begin 2008 bleek dat Herfkens in haar VN-periode van 2002 tot 2006 maandelijks een huursubsidie van 7000 dollar had gekregen van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Want Herfkens mag zich dan het lot van de arme mensen in de wereld zeer aantrekken, van die 134.331 en later 144.968 dollar die ze per jaar verdiende, kon ze geen fatsoenlijk appartement betalen. Volgens de VN-regels mocht ze echter helemaal geen giften vanuit haar moederland aannemen.
De oud-politicus zei niet op de hoogte te zijn geweest van de gedragsregels, want dat doorlezen kostte nu eenmaal te veel tijd. Een meerderheid in de Tweede Kamer eiste terugbetaling van de in totaal 190.000 euro onrechtmatig verkregen subsidie, wat Herfkens weigerde. Uiteindelijk liep de kwestie met een sisser af; het ministerie van Buitenlandse Zaken oordeelde dat Herfkens niet verwijtbaar had gehandeld. Ook de VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP zei na onderzoek dat Herfkens de vergoeding weliswaar niet had mogen aannemen, maar dat zij dit te goeder trouw had gedaan. Overigens bleek eerder dit jaar dat Buitenlandse Zaken ook zo’n 14.000 euro pensioenpremie voor Herfkens heeft betaald, terwijl zij daar geen recht op had.
Arend Jan Boekestijn, Tweede Kamerlid VVD: “De huur- en pensioenvergoedingen aan mevrouw Herfkens tijdens haar aanstelling bij de VN hadden op verschillende punten een dubieus karakter. Dat zij deze zaken vervolgens afdeed als een toonbeeld van het ‘onvoorstelbaar brave Nederland’, geeft aan dat mevrouw Herfkens kennelijk denkt dat goed bestuur alleen voor Afrikanen geldt.”
Voormalig Tweede Kamerlid en burgemeester van Zwolle is sinds 2000 commissaris van de koningin (CvdK) in Zuid-Holland, waarvoor hij zo’n 10.000 euro per maand ontvangt. Met de werkdruk valt het kennelijk mee, want hij houdt tijd over voor 31 nevenfuncties, waarvoor hij een onbekend bedrag ontvangt, aldus Elsevier in een onderzoek naar bijklussende CvdK’s. In 2005 bleek dat hij in zijn functie van CvdK het accountantsbedrijf Deloitte inhuurde voor onder meer de controle van de provinciale jaarrekening. Toevallig staat Franssen sinds 1996 op de payroll van Deloitte, in zijn vrije tijd zit hij er in de Raad van Advies. Verder is hij voorzitter van het Interprovinciaal Overleg (IPO), dat, u voelt hem al aankomen, in oktober 2003 ook Deloitte aanwees als ‘accountant van de vereniging IPO’. De belangenverstrengeling werd echter niet belangrijk geacht: Franssen werd in 2006 gewoon herkozen als CvdK.
Ronald van Raak, Tweede Kamerlid SP: “Franssen laat zien dat er flink wordt geritseld in Commissarisland. CvdK is een vetbetaalde fulltime-baan, maar ze hebben kennelijk te veel tijd over. Dan kan je óf die baan daadwerkelijk gaan beschouwen als een deeltijdbaan en dan ook het inkomen fors verlagen, óf de functie wel beschouwen als een serieuze baan en dan alle betaalde bijbanen verbieden. Naar mijn idee het laatste.”
Zij was de kortst zittende staatssecretaris ooit. Binnen enkele uren na haar beëdiging trad ze af wegens een rel over haar militaire verleden in Suriname. Bijlhout was vroeger lid van de volksmilitie onder leiding van Desi Boutserse. Bijlhout beweerde dat er geen foto’s van haar in uniform bestonden en dat ze minstens anderhalf jaar voor de Decembermoorden van 1982 uit de Surinaamse Volksmilitie was gestapt. RTL Nieuws kreeg echter foto’s in het bezit van Bijlhout in militie-uniform, die genomen waren in mei 1983, dus vijf maanden ná de moorden. Dat weerhield Bijlhout er niet van voor die paar uur staatssecretarisschap een wachtgeldregeling te accepteren van 150.000 euro.
Jos Heymans, parlementair verslaggever RTL Nieuws: “Bijlhout had op de dag van haar aantreden in een Volkskrant-interview gezegd dat er geen foto’s van haar in uniform bestonden, en ze daagde iedereen uit daarmee op de proppen te komen. Binnen enkele uren kregen we die foto’s via een contact in Suriname. We maakten een afspraak om haar te confronteren met de foto’s. Toen ze die zag, riep ze: ‘O ja, dat ben ik! En die naast mij is mijn vriendin!’ Ze verwachtte hierdoor niet in de problemen te komen, en groot was haar verbijstering toen dit wel het geval was en ze enkele uren later moest aftreden. Ze belde ons nog op, ze begreep er niets van. Ik heb nog nooit zo’n verbijsterend interview meegemaakt, zo volstrekt naïef. Over het wachtgeld: er is druk op haar uitgeoefend om hier van af te zien. Zelf meende ze echter dat ze daar recht op had, omdat ze al wel 72 uur aan de slag was geweest met inlezen. Volkomen absurd.”
Na de beëdiging van het eerste kabinet-Balkenende trok voormalig premier Kok zich terug uit de Nederlandse politiek, om korte tijd later commissariaten bij ING, TPG Post (nu TNT), Shell en KLM te aanvaarden. De man die tijdens zijn bewind altijd zware kritiek uitte op topbestuurders in het bedrijfsleven, de door hem genoemde ‘ordinaire zakkenvullers’, stemde als commissaris in met verdere salarisverhogingen aan de top, waar hijzelf van meeprofiteerde. In zijn tijd als premier deed Kok zo’n gang van zaken nog af als ‘exhibitionistische zelfverrijking’. Zijn 180-graden-draai kwam hem te staan op felle kritiek, ook vanuit zijn eigen partij. In 2006 ontving Kok 235.000 euro aan salaris, het dubbele van wat hij kreeg als premier. Bij ING alleen al kreeg Kok in 2003 nog 39.000 euro, in 2008 was zijn salaris bij de nu met staatssteun overeind gehouden bank opgelopen tot 75.000 euro. Zijn commissariaat bij ING levert hij dezer dagen in. Het is niet bekend hoeveel hij meekrijgt bij zijn vertrek.
We hebben diverse betrokkenen benaderd voor een reactie op Wim Kok - in 2007 en 2008 uitgeroepen tot een van de drie machtigste commissarissen van het land - maar niemand wilde reageren.
De voormalige fractievoorzitter van GroenLinks, die zich tijdens zijn politieke carrière regelmatig kritisch uitliet over de hoge beloning van bestuurders bij semi-overheidsinstellingen, bleek in 2005 zelf een exorbitante beloning te ontvangen voor zijn werkzaamheden bij de commissie-PaVEM, die zich inzette voor allochtone vrouwen. Voor één dag werken per week ontving hij in twee jaar 140.000 euro. Na Kamervragen hierover stortte de oud-politicus 25.000 euro terug in de kas van Sociale Zaken. Eerder stortte hij ook al een bedrag van 23.144 euro terug, nadat hij was ‘vergeten te melden’ dat hij in 2004 ongeveer 200.000 euro had verdiend uit openbare middelen. In juni 2007, net benoemd als Commissaris bij de Nederlandse Spoorwegen, raakte Rosenmöller opnieuw in opspraak omdat hij veel meer verdiende dan het salaris van premier Balkenende, de zogeheten Balkenende-norm. Die norm is destijds ingesteld naar aanleiding van een motie van, jawel, diezelfde Paul Rosenmöller.
Frans Weekers, Tweede Kamerlid VVD, stelde Kamervragen over de kwestie-PaVEM: “Ik was destijds onaangenaam verrast door de kwestie met Rosenmöller en de commissie-PaVEM. Schandalig dat uitgerekend Rosenmöller dat exorbitante salaris in ontvangst nam. Als iemand zich inzet voor de publieke zaak, dan is dat heel goed, maar je wordt betaald uit de zak van de belastingbetaler en daarbij past een bescheiden honorering.”
Als gemeenteraadslid van Mokum Mobiel in Amsterdam was ze een van de hoofdrolspelers in de roemruchte bonnetjesaffaire. Ze bleek meer dan twintigduizend euro aan subsidie te hebben overgemaakt aan haar eigen bedrijf ‘Dreams Come True’, in ruil voor ‘diensten’ aan de gemeentefractie, en declareerde daarnaast enorme telefoonrekeningen. In 2003 stond zij als achtste op de lijst van de LPF, maar moest haar zetel afstaan aan Hilbrand Nawijn, die veel voorkeurstemmen had. Toen er in 2006 alsnog een plek vrijkwam in de Kamer, wilde de LPF haar vanwege de bonnetjesaffaire niet meer hebben. Ze trad toch aan, als de eenmansfractie Groep Van Oudenallen. Op 7 juli van dat jaar werd ze beëdigd, een dag voor het zomerreces. Was ze pas na het reces aangetreden, dan zou ze na de beëindiging van haar Kamerlidmaatschap op 30 november 2006 recht hebben gehad op zes maanden wachtgeld; nu kreeg ze dat twee jaar lang. Enkele weken na haar aantreden ontstond er alweer commotie rond Van Oudenallen. Ze zou haar sociale huurwoning in Amsterdam-West illegaal hebben onderverhuurd voor een veelvoud van de prijs. Dat werd door zowel Van Oudenallen als door de zogenaamde huurder ontkend. Een week later kwam een ander geval van onderhuur aan het licht: Van Oudenallen bleek haar sociale-huurhuis aan de Lijnbaansgracht jarenlang te hebben onderverhuurd voor een bedrag van 825 gulden terwijl zij zelf 300 gulden betaalde.
Mat Herben, voormalig fractievoorzitter LPF: “Ik weet niet meer precies wat er speelde, maar het ging om een kwestie binnen de Amsterdamse gemeenteraad, waardoor Van Oudenallen in opspraak was geraakt. Wij besloten dat we dat niet konden gebruiken in onze partij. Een meerderheid van de fractie had veel bezwaar tegen haar komst en er is ook over gestemd. Wij vonden de integriteit voorop staan.”
Hans Alders, voormalig Tweede Kamerlid en minister van VROM, had een behoorlijk smetteloze reputatie totdat hij commissaris van de koningin (CvdK) werd. Als CvdK kreeg hij jaarlijks zo’n 120.000 euro, maar op zijn bankrekening werd elk jaar minimaal 212.689 euro bijgeschreven. Alders had op een gegeven moment zo veel bijbaantjes, dat hij in 2007 besloot zijn echte baan maar op te zeggen. Alders, die sinds 2002 ook voorzitter is van de raad van commissarissen van Aedes, de vereniging van woningcorporaties, keurde onlangs de omstreden vertrekbonus (één miljoen euro) goed van Aedes-baas Willem van Leeuwen, die opstapt na een kritisch rapport over zijn functioneren.
Max van Weezel, journalist en voorzitter perscentrum Nieuwspoort: “Mijn bezwaar bij alle CvdK’s is dat zij deze prestigieuze baan aannemen, terwijl de werkzaamheden beneden hun niveau zijn. CvdK is echt een deeltijdbaan, daarom zijn al die nevenfuncties begrijpelijk. Wat ik er wel verkeerd aan vind, l hebben. Wat Alders siert, is dat toen hij zo ontzettend druk was met zijn bijbanen in het bedrijfsleven, hij zijn overheidsfunctie heeft neergelegd en zich volledig heeft gericht op de B.V. Hans Alders. Zo is het in elk geval overzichtelijk.”
