Wilfred Genee is het grootste mediafenomeen van dit moment. Hij is de man die het ritme bepaalt van de best bekeken talkshow van de Nederlandse televisie. Genee is de niets en niemand sparende spelverdeler van de voetbalkantine die Vandaag Inside heet en waarin hij iedere avond een miljoenenpubliek helpt om meningen te scherpen en opinies te vormen. Daarbij aarzelt Genee niet om de premier van het land te vragen een dildohelm op z’n hoofd te zetten. En een verkiezingsdebat onder zijn leiding kan zomaar de reden zijn dat Geert Wilders met zijn PVV de grootste partij van Nederland wordt.
De 58-jarige Genee functioneert al jaren op de top van een onbedwingbare berg, waar het uitzicht schitterend moet zijn, iets dat alleen hij kan weten, want er zijn weinig mensen die dit perspectief kennen. Genee verkeert in de mediawereld letterlijk op eenzame hoogte.
En toch knaagt er iets. Waarom maakt Genee vijf live talkshows per week, waar prominente vakgenoten hun handen soms al vol hebben aan één aflevering? Waarom presenteert hij daarnaast radioprogramma’s voor het relatief kleine BNR? Soms reist hij ’s middags af naar het stadion van PSV in Eindhoven om tot 18.00 uur succesvolle improvisatieradio te maken. Om vervolgens met bloedspoed naar Hilversum te worden gebracht en daar een dominante rol te spelen in de zoveelste massaal bekeken aflevering van Vandaag Inside. Waar haalt hij de drive vandaan? Of is zijn televisieleven een vorm van therapie?
En waarom maakt Genee óók nog een podcast onder de titel Zolang het leuk is, waarvoor hij dinsdagochtend vroeg moet opstaan en iedere week een onbekende gast interviewt op basis van de vaardigheid die hij tot in de puntjes beheerst: geheel onvoorbereid, als een commando in het donker, een missie uitvoeren op zoek naar de ziel van z’n gesprekspartner? Gesprekken die soms meer dan twee uur duren en waarin Genee probeert te achterhalen wie zijn gesprekspartner ten diepste is. Zolang het leuk is, natuurlijk. Want Genee heeft een hekel aan middelmatigheid.
Wie is de immer in onze huiskamers aanwezige Wilfred Genee? Wat speelt zich af in het verborgene van zijn eigen ziel? Dat is een onderwerp waar hij de buitenwereld liever niet bij betrekt, omdat het hem nodeloos kwetsbaar maakt. Is hij louter de werkverslaafde mediapersoonlijkheid, die bijna iedereen in het land zegt te kennen? Of toch niet?
Die vraag stel ik me die ochtend om 11.00 uur in het kleine podcast-studiootje van BNR in Amsterdam, als ik op hem zit te wachten. Het format is dat Genee niet weet wie zijn gast is (vandaag ben ik dat) en dat hij – en hij alleen – de regie voert in het spontane interview dat zo ontstaat. Een fascinerend concept, bedacht ik vooraf.
Wilfred Genee blijkt een man die geen positief beeld heeft van zichzelf, ‘onveiligheid’ ervaart en bang is voor de emoties die in hem zitten en die iedere dag vechten om eruit te komen.
Vooral omdat het onvoorspelbaar is. Maar dat is dit keer niet alleen in het voordeel van de ongenaakbare ondervrager Wilfred Genee, maar ook in dat van mij, zo houd ik me voor. Want ook ik wil mijn vragen stellen en zou beantwoording door Genee op prijs stellen. Wie is de échte Wilfred en wat bestaat er eigenlijk naast de ‘creatie’ die hij van zichzelf heeft gemaakt en die iedereen inmiddels kent? Er moet toch meer zijn?
Nadat ik ongeveer een uur lang vragen heb beantwoord en heb mogen vertellen over het angstige gezin waarin ik opgroeide, over mijn successen in het leven, maar vooral over hoe de donkere momenten van een chronische ziekte, een kritieke, levensreddende operatie, een tijdelijk stoma en de daaropvolgende diagnose kanker mijn blik op het bestaan volledig hebben veranderd en mij een grote liefde hebben gebracht waarmee ik enkele dagen later in het huwelijk zal treden – iets moois om het over te hebben, zolang het leuk is – zie ik mijn kans schoon. En dat klinkt meer berekenend dan het in werkelijkheid was. Ik stel Genee een wedervraag en dan ontstaat opeens een gesprek, dat mij een nieuwe versie van Wilfred Genee laat zien. Eentje waarvan ik het bestaan nog niet kende.
Wilfred Genee blijkt een man die geen positief beeld heeft van zichzelf, ‘onveiligheid’ ervaart en bang is voor de emoties die in hem zitten en die iedere dag vechten om eruit te komen. En dat alles, zoals Genee het zelf verwoordt, met de kracht van een ‘orkaan’. Het is zijn haptonoom – die al zijn podcasts trouw beluistert – zo vertelt hij, die hem onvermoeid stimuleert zich open te stellen voor zijn emoties, voor de ware Wilfred Genee, voor de ‘beste versie’ van zichzelf, die hij ‘nog nooit’ heeft kunnen laten zien.
Genee over die haptonoom: “Hij zegt altijd: alles wat je met een bepaalde kracht naar binnen duwt, komt met dezelfde kracht naar buiten. Vroeg of laat. Dus je kan het heel lang proberen om alles naar binnen te duwen. Maar vroeg of laat komt het toch naar buiten.”
Hij is nog steeds op zoek naar de beste versie van zichzelf. Een versie waar hij ‘meer mee zou kunnen leven’. Hij vertelt niet tevreden te zijn over de Wilfred die wij allemaal kennen en die hij min of meer bewust heeft ‘gecreëerd’, zoals hij zelf zegt. Daarover laat hij zich ontvallen: “Nee, helemaal niet zelfs.” Hij vertelt over een boekje dat hij heeft gelezen: Drama van het begaafde kind van Alice Miller. Hierin beschrijft Miller hoe ouders onbewust hun eigen jeugdtrauma’s doorgeven aan kinderen, waardoor een kind zijn eigen gevoelens verdringt om aan de ouderlijke verwachtingen te voldoen, waardoor het kind zijn ‘ware ik’ opsluit in zichzelf. De herkenning bij Genee is groot.
Bijvoorbeeld omdat zijn ouders als kind ‘een bepaalde rol’ van hem verwachtten. Dat hij als dat ‘begaafde kind’ de volwassene was in het gezin Genee. “Ik had het gevoel dat ik eigenlijk de ouder was in plaats van dat zij dat waren,” zegt hij daarover. Hij is terughoudend om erover te vertellen, bang dat de buitenwereld met zijn diepste gevoelens aan de haal gaat. Ik wijs erop dat kwetsbaarheid ook heel bevrijdend kan zijn.
Genee beaamt dit. Hij wil al jaren een programma maken onder de titel Echte mannen huilen niet, omdat hij dat zelf ook zo ‘moeilijk’ vindt. Na enige aandrang en opnieuw met een verwijzing naar zijn haptonoom, die hem aanspoort z’n ware zelf aan de buitenwereld te tonen en niet te blijven vasthouden aan het beeld dat hij van zichzelf heeft gecreëerd, neemt Genee in het gesprek enigszins ongemakkelijk afstand van de ‘creatie Genee’, die, zo benadrukt hij, met veel plezier een programma als Vandaag Inside maakt. Maar er is meer dat hem definieert, zo legt hij uit.
Hij vertelt over zijn ongebreidelde verantwoordelijkheidsgevoel. Dat er altijd is, voor iedereen in zijn omgeving. Het moet wel voortkomen uit de rol die hij als kind al op zich nam in een gezin waar - zonder duidelijke reden - gebrek aan zelfvertrouwen de boventoon voerde.Toen Genee nog erg jong was, kreeg zijn moeder problemen op haar werk. “Toen ging ik als 12-jarige naar haar werk en zei tegen haar baas: ‘Zo ga je niet met mijn moeder om’.” Verontschuldigend: “Ik zag haar verdriet en iemand moest het doen.” En: “Als we op vakantie waren, hield ik altijd het tasje vast waar het geld in zat, want ik dacht: deze mensen zijn voor het eerst in het buitenland, laat ik maar een beetje goed op het geld letten, dat soort dingen.”
Genee herinnert zich dat zijn rol als pseudo-ouder al veel eerder begon, toen hij vijf jaar was. Hij noemt het nu zijn ‘tweede natuur’ om verantwoordelijk te zijn voor anderen. Hij zegt: “Dat kleine jongetje… Vanaf een jaar of vijf, zes was ik ’s avonds nog laat altijd naar beneden om te kijken of al het gas uit was, of de deur op slot was, of alles in orde was.” Hij herinnert zich een gesprek met zijn zus met wie hij een nauwe band heeft: “Dit kunnen onze ouders niet zijn,” spraken ze naar elkaar uit.
Het heeft veel impact op de Genee die hij nu is, de lolbroek op televisie. Maar het zal ooit moeten ‘openbreken’, zo vertelt hij. Het wachten is op een ‘veilige’ omgeving, waarin dat ook kan: “En zolang die veiligheid er nog niet is… Ik ervaar geen veiligheid, laat ik het daar op houden. Dus in al het werk wat ik doe, ervaar ik een behoorlijk grote onveiligheid, die ik zelf ook gecreëerd heb natuurlijk. Daar ben ik uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor, daar zal ik zelf ook iets aan moeten veranderen, denk ik.”
Hij kan natuurlijk heel goed van zich afbijten, direct zijn, tot vervelends toe, dat weet hij zelf ook wel. Maar toegeven aan z’n echte ik, dat is een ander verhaal. Het is heel ‘vermoeiend’ om altijd maar de Wilfred Genee te zijn die iedereen kent. Maar pijnlijke ervaringen als kind hebben hem gevormd en als de emoties loskomen, dan is dat met de ‘kracht van een orkaan’, zo vreest hij.
Genee vertelt dat hij na de lagere school, om zijn ouders een plezier te doen, naar het gymnasium ging. Hij heeft er ‘nog nooit’ over gesproken: hij verzweeg het destijds uit schaamte voor zijn beste vriend Erik, die dacht samen naar een scholengemeenschap te gaan. Op de laatste schooldag werd duidelijk dat Genee hem een rad voor ogen had gedraaid. Erik kwam aan de deur en liet weten Wilfred ‘nooit meer te willen zien’. “Dat was best heftig,” zo reflecteert hij nu. Hij deed het voor zijn ouders, niet voor zichzelf. En dat gold ook voor de rechtenstudie die hij volgde én afmaakte, ook dit keer op dringend verzoek van z’n vader en moeder.
‘René zei een keer tegen mij, hoe kan jij het zo laten gebeuren dat mensen zo’n hekel aan je kunnen hebben en dat het je niks doet?’
Wilfred Genee
Genee: “Ik deed het gewoon. Grappig: René zei een keer tegen mij, hoe kan jij het zo laten gebeuren dat mensen zo’n hekel aan je kunnen hebben en dat het je niks doet? Daar dacht ik later over na: maar de mensen hebben een oordeel over de Wilfred die ik gecreëerd heb op basis van wat ik weet dat werkt, maar ik zou het heel pijnlijk vinden als ze dat zouden vinden over de persoon die ik ben, maar die ziet men eigenlijk nooit.”
Daarom aarzelt hij ook over zijn ontboezemingen in de podcast, die nog steeds ‘leuk’ moet zijn zolang het duurt. Maar hoewel de ‘creatie Genee’ hem veel brengt, is er ook de noodzaak de andere Genee vrij te laten. Misschien is dat moment nu wel gekomen. Hij erkent na enig aandringen dat er wellicht toch sprake is van ‘boosheid’ over de rol die hij in het leven op zich heeft genomen. Genee voldoet aan de verwachtingen van anderen, maar wat wil hij zelf?
Het antwoord op die vraag is nu op dit moment in zijn leven: andere programma’s maken. Maar met zijn televisiebaas John de Mol heeft hij, naar eigen zeggen, een ‘haat-liefdeverhouding’. “Soms gaat het even heel goed en soms gaat het wat minder tussen ons.” Feit is dat hij niet de kans krijgt om die andere programma’s te maken. Lange, diepgaande interviews staan hoog op het wensenlijstje. Maar dat past volgens zijn bazen niet bij het ‘zenderprofiel’. En tot nu toe legde hij zich daarbij neer, zo legt hij uit. “Misschien is John de Mol de nieuwe vader die je probeert het naar de zin te maken,” opper ik.
Daarop vertelt Genee over zijn plan: een eigen YouTube-kanaal waarop hij al die programma’s kan maken die hij zelf wil. Zijn contract staat het toe en hij heeft vergevorderde plannen om zichzelf te bevrijden van het keurslijf – hoe leuk hij Vandaag Inside ook vindt (“écht!”) – waarin hij zich inmiddels op 58-jarige leeftijd bevindt.
Hij denkt (naast de dagelijkse talkshow) aan intensieve gesprekken met mensen die het ‘zwaar hebben gehad’, zoals Frits van Eerd of Marco Kroon. Dat houdt hem bezig. En zo heeft hij nog veel ideeën, die hij ten uitvoer wil brengen op zijn eigen platform. Het voelt als nu of nooit. Waarna hij opmerkt: “Je weet, deze podcast heet Zolang het leuk is…” Genee vindt dat hij wel genoeg van zichzelf heeft laten zien.
Ik zeg: “We houden allebei van nieuws. Dus dan is het mooi om daarmee af te sluiten. Het nieuws dat in deze podcast wordt gemaakt is dat jij overweegt en waarschijnlijk overgaat tot het opzetten van een YouTube-kanaal waar jij zelf de dingen kunt doen die je wilt, als je tenminste niet op korte termijn die kans krijgt van een commerciële zender? En dan gaat de ‘creatie Wilfred Genee’ even aan de kant voor de échte Wilfred Genee?”
Waarop Genee bevestigend antwoordt.
De podcast duurde zolang het leuk was, 2 uur en 17 minuten om precies te zijn. Voor mijn ogen ontwikkelde Genee zich van het beeld dat hij zelf zorgvuldig heeft neergezet tot een man die nog steeds gebukt gaat onder het verantwoordelijkheidsgevoel dat hem nekte als kind en dat nog steeds doorwerkt in zijn ‘creatie’, de rol die hij met verve speelt als grote televisiemaker van zijn tijd.
Na afloop wisselen we telefoonnummers uit. De volgende dag krijg ik een WhatsApp-bericht. Wilfred schrijft: “Vind het wel lastig om deze podcast te releasen. De ratio nam het gisteren gelijk weer over. Toch heb je gelijk dat er maar één weg is en die gaat naar binnen.”
