OM-baas Otte zou over vrijgesproken Borsato moeten zwijgen

Het interview verscheen vrijdag in De Telegraaf. Otte, voorzitter van het College van procureurs-generaal en daarmee de hoogste man van het Openbaar Ministerie, geeft zelden interviews. Wat hem in de zaak vooral steekt, is de manier waarop de aangeefster is behandeld. ‘De aangeefster en haar moeder zijn zwaar gediskwalificeerd, terwijl het zeer onzedelijke gedrag van Borsato, een man van middelbare leeftijd naar een toen minderjarig meisje, veel minder gediskwalificeerd werd,’ zegt hij. Tegelijk laat Otte ruimte voor twijfel over het oordeel zelf: ‘Niet uitgesloten is dat een andere combinatie van rechters met ditzelfde dossier tot een veroordeling was gekomen, ook in hoger beroep.’

Borsato werd op 4 december vorig jaar door de rechtbank Midden-Nederland vrijgesproken van ontucht met een destijds vijftienjarig meisje, gepleegd tussen september 2014 en januari 2015. Het OM had vijf maanden cel geëist, maar de rechtbank vond het wettig en overtuigend bewijs onvoldoende. Twee weken later besloot het OM af te zien van hoger beroep, waarmee de vrijspraak onherroepelijk werd.

Voor Van Dijk gaat Otte met zijn morele oordeel ver over de grens van zijn ambt. Het OM is in Nederland belast met het vervolgen van strafbare feiten, niet met het beoordelen van wat moreel of onzedelijk is. Wie als hoogste man van het OM publiekelijk oordeelt dat een vrijgesproken verdachte ‘zeer onzedelijk’ heeft gehandeld, brengt Borsato alsnog schade toe. Met de suggestie dat een andere rechtbank tot een ander oordeel had kunnen komen, ondergraaft Otte bovendien het vonnis dat zijn eigen organisatie inmiddels onaantastbaar noemt. Was Otte het oneens met de uitspraak, dan had het OM in hoger beroep kunnen gaan, maar dat is uitgebleven.

‘Het OM moet zijn mond dicht houden als iemand is vrijgesproken.’

Ton F. van Dijk

Voor Van Fenema ligt het dubbeler. Op zichzelf vindt zij het wel prettig als een gezagsdrager zich moreel uitspreekt in wat zij omschrijft als een goddeloze, hypergeïndividualiseerde samenleving. Het strafrechtelijke oordeel mag dan vaststaan, het gedrag waar Borsato van werd beschuldigd noemt zij onverminderd onzedelijk. Toch erkent zij ook het probleem: een topfunctionaris van het OM hoort objectief te zijn en niet aan de krant te vertellen wat hij persoonlijk vindt.

Van Dijk wijst op een precedent uit zijn eigen journalistieke verleden. Op 30 november 1984 werd in boetiek Manouk in Zaandam de 21-jarige verkoopster Sandra van Raalten vermoord. De rechtbank Haarlem veroordeelde fietsenhandelaar Rob van Zaane in 1987 voor die moord tot twaalf jaar gevangenisstraf en tbs, maar in hoger beroep werd hij in februari 1988 vrijgesproken. Een advocaat-generaal van het OM hield niettemin in de pers staande dat Van Zaane wel degelijk de dader was. Pas in 2002 wees DNA-onderzoek de werkelijke moordenaar aan: de inmiddels overleden Kemal E. Het is volgens Van Dijk de plicht van het OM om na een vrijspraak respect te tonen voor de gerechtelijke uitspraak, en niet publiekelijk te suggereren dat de rechters het mis hadden.

Uiteindelijk wijst Van Dijk haar op haar eigen principe van rolvastheid: wie de rol van het OM serieus neemt, moet ook accepteren dat de voorzitter ervan zwijgt zodra de strafrechtelijke weg is afgesloten. Daar gaat Van Fenema in mee. Na een vrijspraak heeft het Openbaar Ministerie, hoe hoog de gezagsdrager ook geplaatst is, niets meer toe te voegen.

Wekelijks bespreken Ton F. van Dijk en Esther van Fenema de meest spraakmakende kwesties van de week. De X! Factor is een podcast over politiek, media en menselijk gedrag.