De Verenigde Staten zijn een bijzonder land waar altijd interessante verhalen te vinden en te vertellen zijn. Zo was ik afgelopen april namens HP/De Tijd in Washington DC, bij het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Donald Trump en zijn vrouw Melania. Nou ja, ‘bij’ is een groot woord. Er mochten immers nauwelijks journalisten naar binnen.
Ten eerste waren we met veel – circa 35 Nederlanders hadden zich voor het mediacircus aangemeld – en ten tweede ging het om een privébezoek, inclusief logeerpartij in het Witte Huis. Terwijl een handjevol fotografen op de South Lawn vastlegde hoe de paren en de toen kersverse premier Rob Jetten elkaar de hand schudden, werd de rest van ons ‘gestald’ op de bovenste verdieping van The Hay-Adams, een hotel tegenover.
De avond was nog jong. Op het balkon, met uitzicht op het Witte Huis, trof ik een medewerker van de Nederlandse ambassade. Ik had hem in 2024 leren kennen toen ik met collega Chris Aalberts en fotograaf Ramon van Flymen bij de campagne voor de presidentsverkiezingen was – check hier de blog. We kletsten wat bij. ‘Ben je er weer bij de Midterms?’ vroeg hij aan het einde van ons gesprek. ‘Ja, misschien wel,’ zei ik.
Het etentje in het Witte Huis, dat volgens de RVD hooguit anderhalf uur zou duren, liep behoorlijk uit en was pas tegen elven klaar. Buiten was het donker en nog 25 graden. Het lange wachten werd beloond, want de premier kwam naar The Hay-Adams om de pers te woord te staan. Hij deed dat professioneel en gaf zijn visitekaartje af, niet wetende dat hij later met AI-teksten in speeches en op sociale media in de problemen zou komen.
De diplomaat had op die warme avond in april een zaadje geplant, want deze week ben ik alweer in de VS voor de Midterms, de belangrijke tussentijdse verkiezingen die iedere twee jaar op de eerste dinsdag van november plaatsvinden. Halverwege de vierjarige presidentiële termijn bepalen ze hoeveel politieke macht een president in de tweede helft van zijn ambtstermijn behoudt – en daarmee mede de toekomst van Trump, het land en de wereld.
Op 3 november kiezen Amerikanen alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden en ongeveer een derde van de Senaat. Als de Democraten een of beide kamers veroveren, wordt het voor Trump moeilijker om zijn plannen door het Congres te loodsen. Dat beslist mee over wetten, belastingen en de begroting, maar heeft ook invloed op het buitenlandse beleid en de positie van de VS in de wereld.
De Midterms gelden bovendien als graadmeter voor de tevredenheid van kiezers over de president. Trump wil zijn presidentschap zoveel mogelijk laten door-echoën, ook na zijn vertrek uit het Witte Huis. Een derde termijn ambiëren mag volgens de grondwet niet. Maar hoeveel invloed houdt hij over als zijn partij de Midterms verliest?
Mede door de oorlog met Iran, de hoge inflatie en brandstofprijzen staat Trump er electoraal niet goed voor. Het wordt moeilijk voor hem. Trump voert campagne en beloofde onlangs vijfduizend dollar aan iedere volwassen Amerikaan als de Republikeinen de Midterms op 3 november winnen. Het ‘Trump-divident’ moet het verschil maken, want Amerikanen moeten het in de VS uitgeven.
In de VS wordt echter al gesproken over een mogelijke ‘blue tsunami’, een blauwe vloedgolf. Blauw is de kleur van de Democraten, die hopen veel zetels op de Republikeinen te veroveren. Het Huis lijkt binnen bereik, maar de echte uitdaging ligt in de Senaat. Daar hebben de Republikeinen een meerderheid van 53 tegen 47 zetels. De Democraten moeten per saldo vier zetels winnen om zelf de meerderheid te behalen.
Een handjevol staten kan op 3 november het verschil maken. In Georgia verdedigt de Democraat Jon Ossoff zijn zetel; in North Carolina hopen de Democraten met oud-gouverneur Roy Cooper een zetel te winnen. Ook Michigan en Ohio zijn belangrijk. En dan is er Texas, traditioneel een Republikeins bolwerk. Een Democratische overwinning daar zou een enorme opsteker zijn.
Een van de interessantste staten om te volgen is Maine, in het uiterste noordoosten, aan de grens met Canada. Samen met fotograaf Van Flymen en twee andere reisgezellen trek ik daarnaartoe. Maine is een relatief kleine staat met circa 1,4 miljoen inwoners – ter vergelijking: in Estland wonen ongeveer 1,3 miljoen mensen – maar levert net als iedere andere staat twee senatoren en telt daarom mee.
De onvrede over Trump maakt Collins kwetsbaar, maar haar politieke staat van dienst mag niet worden onderschat.
Hoewel Mainers bij de presidentsverkiezingen van 2024 voor Democraat Kamala Harris stemden, hebben ze al sinds 1997 een Republikeinse senator: Susan Collins (73). Zij is ervaren, stelt zich geregeld onafhankelijk op tegenover haar eigen partij en won ook verkiezingen toen de Republikeinen landelijk moeilijk hadden. Tegelijkertijd zijn de Mainers pragmatisch in hun oordeel: een politicus die in DC veel voor elkaar krijgt, wint hun vertrouwen.
Dit jaar kan het echter anders lopen. De onvrede over Trump maakt Collins kwetsbaar, maar haar politieke staat van dienst mag niet worden onderschat. Kan Maine de sleutelstaat worden die de verhoudingen in de Senaat doet kantelen? In de volgende blog duik ik dieper in de situatie aldaar. En in de tussentijd bereid ik me voor: Maine is een staat waar ik nog niet ben geweest en dus nieuw terrein. Verder kijk ik naar andere staten zoals New Hampshire, waar we eventueel ook naartoe gaan. De komende dagen zal ik daar in dit blog verslag van doen.
