Ruim tien jaar wordt er hevig gediscussieerd over het vernieuwen van ons Nederlandse pensioensysteem. De Sociaal-Economische Raad (SER) beloofde begin dit jaar met voorstellen te komen voor een nieuw stelsel. Die beloftes, die overigens ook in het regeerakkoord staan, blijven tot op heden uit. Is het tijd voor actie?Wat is het probleem?Volgens het reageerakkoord is er vanuit Nederlanders een breed draagvlak voor een vernieuwd pensioenstelsel. “Eerdere rapporten van de SER (2015, 2016) hebben daartoe goede handreikingen gedaan,” staat er. Ondertussen is diezelfde SER die al ruim tien jaar hevig discussie voert over een invulling van het verouderde stelsel. Met name de veranderende arbeidsmarkt (een groeiend aantal ZZP’ers en het steeds vaker wisselen van baan) en de vergrijzing zou volgens de pensioenindustrie een rol spelen bij de moeizame onderhandelingen.Klaartje de Boer, beleidsadviseur Pensioen bij de Vakcentrale voor Professionals en lid van de pensioencommissie van de SER, zei eerder op deze site: “Op het moment dat de bevolking ouder wordt, moeten pensioenfondsen langer pensioen uitkeren. Echter, het aantal pensioengerechtigden wordt sinds 2010 ouder dan eerder geraamd. Dat betekent dat het aantal uit te keren pensioenjaren stijgt, waarvoor er meer geld in kas moet zijn.”Deze diagnose gaat onderzoeksjournalist en presentator Cees Grimbergen echter niet ver genoeg. Sinds 2013 doet hij onderzoek naar de pensioenwereld in zijn zevendelige MAX-documentairereeks Zwarte Zwanen.“Vergrijzing en een veranderende arbeidsmarkt is wellicht een probleem,” zegt Grimbergen, “maar een veel groter probleem is het opvallende gebrek aan moreel besef binnen de pensioenwereld. Dit deel van de financiële wereld is zo losgeraakt van de alledaagse praktijk van gewone werkende Nederlanders. Hierdoor is hen het zicht ontnomen op hun basale taak, namelijk het geld van andere mensen op een goede en zorgvuldige manier beheren en beleggen. Dat is naar mijn oordeel het grote probleem in de pensioenwereld.”
Met zijn bevindingen heeft Grimbergen, in samenwerking met Omroep Max, het Pensioenmanifest opgesteld. Dit manifest, dat uit vijf punten bestaat, pleit onder meer voor redelijke beloningen binnen de pensioenindustrie en voor transparantie over gemaakte afspraken en fouten.“Fraude wordt bijvoorbeeld nog te vaak onder de pet gehouden,” stelt Grimbergen. “De fondsbesturen kiezen ervoor om haar leden niet over dergelijke zaken te informeren. Een voorbeeld: in een aflevering van Zwarte Zwanen hebben we aangetoond dat er door een pensioenfonds met 5,4 miljard euro is gerotzooid, geld dat afkomstig is van vrachtwagenchauffeurs. Wat voor hen de werkelijke schade is, is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Mogelijk is het verlies 250 miljoen euro geweest. Het bestuur en alle toezichtorganen binnen dat fonds hebben dit schandaal bewust stilgehouden.”Wie loopt er het meeste schade op door het huidige stelsel?Iedereen eigenlijk, van premiebetalers tot gepensioneerden, maar ook jongeren. Zij die nog geen 65 jaar zijn hebben volgens Grimbergen de afgelopen tien jaar geen verhoging van hun pensioenopbouw gezien.
