De geneeskunde staat aan de vooravond van grote omwentelingen, die onze lichamen, hersenen en levensduur aanzienlijk zullen veranderen, schrijft arts en bestsellerauteur Kris Verburgh, die op regelmatige basis voor deze website zal schrijven. Nieuwe technologieën zullen ons in staat stellen allerlei ziektes veel beter te behandelen en te genezen, maar hebben ook het potentieel om mensen te upgraden, veroudering om te keren en om nieuwe vormen van bioterrorisme te creëren.We zijn momenteel nog sterfelijk. En vaak ziek. We worden voortdurend geplaagd door aandoeningen zoals verkoudheden of de griep, en door verouderingsziektes zoals hartziekten, kanker en alzheimer. Ondanks onze kennis kunnen de meeste ziektes niet genezen worden.Vaak kunnen artsen enkel medicatie voorschrijven die pijn of bepaalde symptomen onderdrukt, al dan niet ten koste van allerlei bijwerkingen. Niet zozeer ‘geneeskunde’, maar vooral ‘ziekenzorg’.De meeste ziektes zijn momenteel niet te genezen omdat de geneeskunde vooral ‘sloophamers’ gebruikt, zoals klassieke medicatie die niet specifiek is. Een pijnstiller werkt bijvoorbeeld niet alleen waar het nodig is, maar blokkeert overal in het lichaam bepaalde eiwitten, met heel wat bijwerkingen als gevolg. Een andere sloophamer is macro-chirurgie, terwijl de meeste ziekteprocessen in het lichaam ontstaan op moleculair niveau.Maar we staan aan het begin van een fascinerend nieuw tijdperk. We beginnen gereedschappen te ontwikkelen die veel preciezer en doelgerichter zijn, en die in de toekomst daadwerkelijk ziektes zullen kunnen genezen. Sloophamers worden dus moleculaire pincetten.
Een voorbeeld van nieuwe technologieën die de geneeskunde zullen veranderen, zijn CRISPR-eiwitten, een soort DNA-scharen die genen kunnen herschrijven, veel sneller, nauwkeuriger en goedkopere dan ooit tevoren. Waar het begin 21ste eeuw één tot twee jaar kon duren om een gen te veranderen en dit honderdduizenden euro’s kostte, kan dit nu dankzij CRISPR in één dag gebeuren, voor vijftig euro of minder.Of neem de zogenoemde optogenetica, waarmee zeer specifiek bepaalde cellen geactiveerd of afgezet kunnen worden met behulp van licht. Op die manier kunnen onderzoekers angstige herinneringen activeren en weer wissen in de hersenen van muizen. Of weten ze prettige herinneringen in muizenbreinen op te roepen om depressie tegen te gaan.Een ander voorbeeld is immunotherapie. Hierbij worden immuuncellen geprogrammeerd om specifiek kankercellen aan te vallen. Dit is een groot verschil met de klassieke chemotherapie, waarbij stoffen worden toegediend die niet enkel de kankercellen beschadigen, maar de gezonde cellen in het lichaam.
