Theater: Kopfkino van Sven Ratzke
Sven Ratzke (1977), zoon van een Nederlandse vader en een Duitse moeder, is al ruim twintig jaar de man die het gat opvult tussen cabaret, chanson en rock-’n-roll. Hij speelde de hoofdrol in Hedwig and the Angry Inch, maakte drie voorstellingen over David Bowie (die hem bij leven persoonlijk toestemming gaf zijn hele repertoire te gebruiken) en een over de gevaarlijke mannen van de popmuziek: Lou Reed, Iggy Pop, Joy Division. Op het toneel is hij een verschijning: glitter, hakken, een stem die in één zin van fluisteren naar brullen gaat, en tussen de liedjes door verhalen waarvan je niet weet of je ze moet geloven.
In Kopfkino (het Duitse woord voor de film die zich in je hoofd afspeelt) neemt hij het publiek mee door 130 jaar filmgeschiedenis, aan de hand van de films die hém hebben gevormd. Het gaat dus niet over cinema in het algemeen, maar over wat een film met een mens doet: die ene scène die je nooit vergeten bent, dat liedje uit een film dat je meteen terugbrengt naar een zomer van vroeger. Ratzke zingt de songs en vertelt de herinneringen die erbij horen.
DeLaMar Theater, Amsterdam. Première 8 oktober, 20.30 uur, daarna door het land.
Muziek: Todd Rundgren in Paradiso
Todd Rundgren is de Amerikaanse muzikant die iedereen kent zonder het te weten. ‘Hello It’s Me’ en ‘I Saw the Light’ zijn in elke supermarkt weleens langsgekomen, en als producer maakte hij platen voor Meat Loaf (Bat Out of Hell), XTC, Patti Smith en Hall & Oates. Maar de reden om naar hem te gaan kijken heet Something/Anything?, een dubbelalbum uit 1972 waarop hij vrijwel elk instrument zelf bespeelde en alle stemmen zelf inzong.
Rundgren is 78 en toert nog steeds, met een band van vijf man om zich heen. Het concert in Paradiso is de allerlaatste avond van een tournee die in juni in Illinois begon. Hij heeft aangekondigd de setlist per avond aan te passen aan de stemming in de zaal en een deel van het optreden akoestisch te doen. Het wordt zijn zesde keer in Paradiso.
Paradiso, Amsterdam. 21 september, 20.30 uur. Paradiso vraagt naast het kaartje een maandlidmaatschap van een paar euro.
Beeldende kunst: Chez Matisse in H’ART Museum
Henri Matisse (1869-1954) is samen met Picasso de belangrijkste schilder van de twintigste eeuw, en van die twee is hij de vrolijkste. Hij schilderde kamers, vrouwen, dansers en goudvissen in kleuren die niemand vóór hem durfde te gebruiken: een rode kamer, een blauw naakt, een groene streep dwars over het gezicht van zijn eigen vrouw. Toen hij aan het eind van zijn leven te ziek was om te schilderen, knipte hij vanuit bed figuren uit gekleurd papier. Ook die zijn wereldberoemd.
Het Centre Pompidou in Parijs bezit een van de grootste Matisse-verzamelingen ter wereld, met werk uit alle periodes van zijn leven. Omdat dat museum jarenlang dicht is voor een renovatie, mag een deel van de collectie op reis. H’ART Museum aan de Amstel (het vroegere Hermitage) krijgt ruim tachtig werken, waarvan meer dan dertig van Matisse zelf, en hangt er werk bij van tijdgenoten als Picasso en Braque en van latere schilders als Mark Rothko en Barnett Newman, die zonder Matisse nooit zo hadden geschilderd. Het is volgens het museum pas de derde grote Matisse-tentoonstelling die ooit in Nederland is gehouden. Reken op een toeslag bovenop de Museumkaart en op drukte in het weekend.
H’ART Museum, Amsterdam. 3 oktober tot en met 14 februari 2027.
Henri Matisse, La Blouse Roumaine, 1940
Film: Histoires parallèles van Asghar Farhadi
De Iraanse regisseur Asghar Farhadi maakte met A Separation (2011) een van de beste films van deze eeuw, over een echtscheiding in Teheran waarin niemand de schuldige is. Hij won er een Oscar mee. Zijn nieuwe film speelt in Parijs en is Frans van top tot teen. Isabelle Huppert speelt Sylvie, een nukkige schrijfster die door een telescoop naar de overburen gluurt en hun levens gebruikt als stof voor haar volgende roman. Dat gaat goed tot een veel jongere klusjesman haar manuscript in handen krijgt en besluit de werkelijkheid een handje te helpen.
Farhadi leende het idee van A Short Film About Love van de Poolse regisseur Krzysztof Kieślowski, ook al een film over gluren, en bouwde er een Franse sterrencast omheen: Vincent Cassel, Catherine Deneuve, Virginie Efira, Pierre Niney. Wie schrijvers kent, herkent de vraag die de film stelt: wat mag je van andermans leven gebruiken, en wanneer wordt kijken stelen? De rest van de zaal kijkt gewoon een uitstekende thriller.
Nu te zien in de filmhuizen.
Vrije slag: Transcripts of a Sea van Stephan Vanfleteren
De Belg Stephan Vanfleteren (1969) is een van de bekendste fotografen van de Lage Landen. Zijn zwart-witportretten van vissers, wielrenners en boksers, van Hugo Claus en Jan Decleir, hangen in musea en op de muren van mensen die verder nooit kunst kopen. Vanfleteren fotografeert een gezicht alsof het een landschap is: elke rimpel telt.
Voor zijn nieuwe tentoonstelling liet hij de mensen thuis. Vijf jaar lang trok hij naar de Noordzee, van Noord-Frankrijk tot Zeeland, 366 dagen in totaal, bij elk weer en in elk seizoen. Hij fotografeerde niet vanaf het strand maar vanuit het water zelf, en hield van elke dag een logboek bij met windkracht, golfhoogte, maanstand en wat hem verder te binnen schoot. Die logboeken zijn de ‘transcripts’ uit de titel: een poging de zee te lezen, die volgens hemzelf gedoemd was te mislukken. De foto’s tonen wat overbleef: spiegelglad water, mist, een storm die op een wastrommel lijkt. Dat de tentoonstelling in het Scheepvaartmuseum hangt is een slimme keuze. Tussen de scheepsmodellen en de zeekaarten krijgt zijn zee ineens een geschiedenis.
Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam. 10 oktober tot en met 4 april 2027.
Stephan Vanfleteren: Transcripts of a Sea
