Verstandig, maar gevaarlijk

Schulden wegwerken? Dat brengt wel de economie in gevaar. Sinds begin dit jaar ben ik 13.929,31 euro kwijtgeraakt op de beurs. Ja, ik moest er ook even van slikken. Ik beleg alleen in indexfondsen, wereldwijd en Europees, dus nu kunt u uitrekenen hoeveel geld ik ongeveer in aandelen heb belegd. Ik heb ook nog wat spaargeld, maar ik kan u vertellen dat ik niet bepaald op het ideale pad zit voor mijn pensioen. Dat wordt doorwerken dus straks. Tot mijn zeventigste, gok ik.

Wat moet je in deze onzekere tijden in godsnaam met je geld doen? De beurs trilt al maanden van onzekerheid en verloor – afhankelijk van de graadmeter – 15 tot 25 procent aan waarde. Spaarrekeningen brengen niets op, en van ooit veilige staatsobligaties moeten we het nu ook even niet hebben.

Het antwoord luidt: schulden aflossen. Huiseigenaren die een hypotheekrente betalen van 5 procent zijn na verrekening van de hypotheekrenteaftrek jaarlijks nog altijd tussen de 2,4 en 3,4 procent van het hypotheekbedrag kwijt aan rentekosten. Wie belegt en tegelijkertijd een hypotheek heeft, moet op z’n minst meer rendement maken dan die rentekosten. Het mag duidelijk zijn: dat lukt niemand op dit moment, een enkele gokker die rare fratsen uithaalt daargelaten.

Schulden aflossen is dus de beste beleggingsstrategie in deze recessie. En schulden aflossen is om nog een andere reden verstandig: niet alleen overheden staan te diep rood, ook u en ik. Als u een gemiddelde Nederlander bent, dan vond u het in 1990 al heel wat als u anderhalf keer uw inkomen leende voor een huis. Inmiddels kijken we niet meer op van 4,5 keer een jaarinkomen.

Net als de politici die we de afgelopen decennia kozen, zijn wij zelf dus ook niet vies van een lening. Ik hoor u al mopperen: we konden niet anders, de huizenprijzen stegen. En dat is waar. Net zoals het waar is dat generaties van politici vonden dat ze niet anders konden dan schulden maken. Er moesten immers uitkeringen, wegen, onderwijs en zorg gefinancierd worden.

We staan diep in het rood met z’n allen, en niet alleen in Nederland. Aangezien lang niet al die uitgaven gedegen investeringen waren die hun geld op termijn weer opbrengen, wordt de schuldenberg onhoudbaar.


Politici, zo zien we dagelijks in het nieuws, zijn amper in staat hier iets aan te doen. Maar stel nou eens dat u verstandiger bent dan de meeste politici, en u gaat uw schulden aflossen.

Dan doet u precies waar politici en centrale bankiers bang voor zijn. Die zijn bang dat we in Japanners veranderen en dat we net als zij jarenlang liever sparen dan dat we geld uitgeven. Nu overheden door het geld heen zijn dat ze kunnen gebruiken om de economie te stimuleren, zijn die consumenten juist hard nodig als aanjager van de economie.

Het is niet anders, en een tovermiddel is er niet. Jarenlang groeiden we extra hard doordat we met z’n allen te veel geld uitgaven. De prijs daarvoor moet betaald worden. En of u het nou wilt of niet: door de crisis wordt het steeds moeilijker om geld te lenen bij banken. Die moeten eerst hun reserves op orde brengen.

Toch is er voor u één maar. Want de vraag of het slim is om uw schulden af te lossen, hangt ook af van uw inschatting van de politieke wilskracht om orde op zaken te stellen. Immers: als dat de politiek niet lukt, dan bestaat de kans dat de inflatie oploopt en andere heisa ontstaat. Het gevolg is dan dat mensen met schulden deze automatisch zien wegsmelten – samen met hun banen overigens – terwijl de inspanningen van de brave aflossers amper worden beloond.

Voor hen is het te hopen dat politici lef tonen en niet alleen stap voor stap en consequent de overheidsschulden aflossen, maar bovendien met structurele maatregelen de economie versterken. Dus met een betere huizenmarkt (zonder renteaftrek), slimme belastingen (die hard werken niet bestraffen) en langer werken (niet in 2020 maar nu). Ik hou er vast rekening mee.