Fact check: is er een kloof tussen moslims en niet-moslims?

Op de dag waarop de Miljoenennota en de Rijksbegroting verschijnen, en koning Willem-Alexander de Troonrede voordraagt, publiceert de NOS het jaarlijkse Prinsjesdagonderzoek, uitgevoerd door marktonderzoekbureau Ipsos. Het onderzoek, een thermometer in de Nederlandse samenleving, bevat het zorgwekkende bericht dat Nederlanders zich zorgen maken over allerlei kloven in de samenleving: die tussen arm en rijk, laag- en hoogopgeleid, en moslim en niet-moslim. Vooral die laatste kloof is een interessante.

‘Nederlanders voelden het afgelopen jaar een groeiende onrust tussen een aantal groepen in de Nederlandse samenleving. Er is volgens veel Nederlanders vooral polarisatie ontstaan tussen moslim en niet-moslims en allochtone en autochtone Nederlanders,’ schrijft Ipsos. Voor het onderzoek zijn 1.049 stemgerechtigde Nederlanders per e-mail benaderd en in de week voor Prinsjesdag bevraagd naar hun ervaringen.

Wat ten grondslag ligt aan die ervaringen, en belangrijker nog, of die kloven er daadwerkelijk zijn en zijn gegroeid in het afgelopen jaar, daarover laten Ipsos en NOS zich niet uit.

ipsos_hp

De laatste cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) over maatschappelijke verschillen dateren uit 2014. In dat rapport, Verschil in Nederland, wordt gesproken over een ‘zachte tweedeling’. In Trouw gebruikte het SCP de metafoor van clubsandwich: een dubbele boterham met vier soorten beleg ertussen.

De kloof tussen arm en rijk zou blijken, zo schreef HP/De Tijd-journalist Bert Nijmeijer, uit het feit dat minder mensen zijn gaan studeren door de afschaffing van de basisbeurs. De kloof tussen hoog- en laagopgeleiden zou blijken uit de constatering van het voortgangsrapport De Staat van het Onderwijs dat kinderen van lager opgeleide ouders het op school slechter doen dan even intelligente kinderen van hoogopgeleiden.

Over de kloof tussen moslims en niet-moslims, waarover Ipsos bericht, zijn weinig harde en actuele cijfers beschikbaar. In het SCP-rapport van 2014 valt te lezen dat ‘dat driekwart van de moslims in het afgelopen jaar incidenten heeft meegemaakt die zij in verband brengen met discriminatie’ en dat de beeldvorming van moslims in 2014 ongunstig was. ‘Gegevens uit 2012 en 2013 laten zien dat 44% van de bevolking vindt dat de West-­Europese leefwijze en de leefwijze van moslims onverenigbaar zijn. (-) De associatie met radicalisering en geweld is daarnaast zeer ongunstig voor de beeldvorming van moslims en van migrantengroepen.’

Door het SCP werd in 2014 eenzelfde soort ervaringsonderzoek gedaan naar de kloven tussen onder meer autochtone en allochtone Nederlanders, en arme en rijke Nederlanders. De categorie ‘moslims’ en ‘niet-moslims’ werd hier niet gehanteerd.

scp_hp

Zorgen in de samenleving; een geweldige aanleiding voor onderzoek, en al helemaal naar deze door velen (73 procent van de Nederlanders) veronderstelde groeiende kloof. Door het Sociaal Cultureel Planbureau is deze echter nog niet statistisch hardgemaakt. Laten we hopen dat ze daar onderwijl druk bezig zijn met de metingen.

Het Prinsjesdagonderzoek 2016 van Ipsos, in opdracht van NOS, is hier te lezen.