Taqiyya, kun je dat eten?

De Tweede Kamer debatteerde twee weken geleden verhit over het islamitische begrip ‘taqiyya’. Leeft dat überhaupt onder moslims? HP/De Tijd toog naar de moskee, de universiteit en ging de straat op. ‘Denkt u dat gelovigen liegen als ze zeggen dat ze het begrip niet kennen?’

De universiteit
“Hoe durft Wilders dit middeleeuwse begrip taqiyya een groot gevaar te noemen. Een obscuur sjiitisch leerstuk dat alleen bekend is bij moslimextremisten,” foetert Maurits Berger, de Leidse hoogleraar Islam in het hedendaagse Westen. Hij vindt het schandalig dat Wilders suggereert dat moslims zich modern voordoen terwijl ze intussen heimelijk, eventueel met baardmannen op de achtergrond, de islamitische heilstaat nastreven. “En als moslims zeggen niet te weten wat taqiyya is liegen ze, volgens Wilders. Te zot voor woorden!”
PVV-leider Geert Wilders en partij-ideoloog Martin Bosma kunnen tevreden zijn. Na de lancering van ‘massa-immigratie’, ‘kopvoddentaks’, ‘subsidieslurper’, ‘haatbaard’, ‘heimweeschotel’ en ‘Anatolisch korfballen’, dingt nu ook ‘taqiyya’ mee naar een plek in de Van Dale. ‘Vrees’, ‘verdediging’ en ‘zich beschermen’ zou er dan kunnen staan als betekenis, en ook: theologisch concept dat het moslims toestaat te liegen over hun geloof als ze in gevaar zijn. Uiteraard zou de Soera niet ontbreken waarin staat dat ‘een gelovige geen steun van Allah krijgt’ als hij ‘een ongelovige als vriend of helper kiest’ en dat hij alleen een ongelovige als vriend mag kiezen ‘om zichzelf te beschermen.’
Is taqiyya echt zo obscuur en sjiitisch als Berger stelt? “Dat valt reuze mee,”, vindt Afshin Ellian, hoogleraar aan Bergers alma mater, maar dan aan de leerstoel Sociale cohesie en multiculturaliteit. Ellian wijst op de soennitische uitleg van bovengenoemde soera: ‘Gelovigen die hun veiligheid vrezen door ongelovigen, mogen zich vriendschappelijk jegens hen opstellen. Deze vriendschap mogen zij aan de buitenkant tonen, maar nooit van binnen voelen.’ Taqiyya is niet uitsluitend een middeleeuws begrip, aldus Ellian. “Neem gladgeschoren leden van Al-Qaida die whisky drinken en zich als Amerikaan gedragen. Als dat geen taqiyya is. En waarom schrokken de gematigde moslims in Iran destijds zo van de revolutie in hun land? Taqiyya! En zeer geslaagde taqiyya! Plotseling toonden miljoenen Iraniërs, die hun ware bedoelingen tot de machtsovername angstvallig hadden verborgen, hun ware gezicht.”

Lees het gehele artikel in de HP/De Tijd van deze week.

Els van Diggele en Renate van der Zee