Hij staat er zelf een beetje van te kijken, maar volgende maand zal historicus Maarten van Rossem zijn eigen Bergrede uitspreken, net als oud-politicus Willem Aantjes dat in 1975 deed. Maar er zijn meer overeenkomsten tussen de geloofloze dominee en de CDA’er. Want hoe moet het verder met de christelijke partij? Twee Bergredenaars nemen het CDA de maat.
Atheïstischer dan Maarten van Rossem kun je ze bijna niet krijgen, zegt hij zelf. “Mijn overgrootvader was dominee, maar hij verloor zijn geloof. Sedert die tijd is mijn familie ongelovig. Met één interessante uitzondering: Oom Beer. Hij is naar Amerika geëmigreerd en tot ons aller verbijstering weer zwaar gelovig geworden. Ik heb hem weleens gevraagd: ‘Oom Beer, meen je dat nu echt, of doe je dit omdat jouw vrouw toevallig gelovig is?’ Maar nee, hij meende dat echt. Wij vonden dat allemaal buitengewoon eigenaardig.” Van Rossem heeft deze zomer voor het eerst de Bijbel eens goed gelezen. Tegen de fotograaf zegt-ie: “Ik zal een beetje evangelisch kijken.”
Van Rossem vindt het ‘wel amusant’ dat uitgerekend hij – een ‘ironische, geloofloze dominee’ – is gevraagd om op 7 november in Amersfoort zijn eigen Bergrede uit te spreken, naar analogie van de nog immer inspirerende woorden van Jezus uit Mattheüs 5-7. De originele Bergrede wordt beschouwd als een van de parels van het Nieuwe Testament. Jezus roept daar op om je vijanden lief te hebben, om je andere wang toe te keren wanneer je geslagen wordt. “Zalig zijn de vredestichters,” staat er bijvoorbeeld, en: “Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen.”
Als opmaat naar zijn eigen Bergrede gaat van Rossem – op de fiets en in z’n eeuwig zwarte outfit – op bezoek bij Willem Aantjes, oud-fractievoorzitter van de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en later ook het CDA. Tijdens het eerste CDA-congres hield Aantjes een bevlogen, historische rede, die de boeken in zou gaan als de ‘Bergrede van Aantjes’.
Van Rossem: “Toen ik gevraagd werd om een nieuwe Bergrede te houden, moest ik meteen aan de toespraak van Aantjes denken.”
De stokoude Aantjes – hij is van 1923, halfblind nu, maar met een scherpe geest – als muze voor de twintig jaar jongere historicus. De twee Bergredenaars leggen het CDA langs de evangelische meetlat. Kan een christen-democraat samenwerken met Geert Wilders? Wordt de partij gedreven door de principes van het evangelie, zoals ze zelf beweert, of door machtshonger?
Van Rossem: “De Bergrede van Jezus Christus is levensgevaarlijk materiaal voor het CDA.”
Aantjes is zojuist achter zijn pc vandaan gekropen. “Ik was een brief aan het schrijven naar onze partijvoorzitter, Ruth Peetoom.” Hij vertelt dat-ie zich buitengewoon opwindt over de schimmige spelletjes rond de benoeming van de nieuwe vicevoorzitter van de Raad van State. Een nieuw staaltje machtspolitiek van Maxime Verhagen en Piet Hein Donner, meent de oud-fractievoorzitter. “U stemt tegenwoordig toch ChristenUnie?” vraagt Van Rossem.
Aantjes, lachend: “Maar ik blijf lid van het CDA. Het blijft mijn partij. Sommigen zouden trouwens maar al te graag zien dat ik het opgeef.”
Van Rossem: “Het lijkt me buitengewoon problematisch om lid te zijn van het CDA, eerlijk gezegd. Ik heb het altijd al een rare partij gevonden, maar nu snap ik er echt niks meer van. Je kunt jezelf toch niet christelijk noemen en vervolgens allerlei onchristelijke dingen doen?”
Waar doelt Van Rossem op – wat is er dan zo onchristelijk aan die partij? En mag een ‘volstrekt ongelovige’ historicus de christen-democraten de maat nemen op basis van het evangelie? Partijcoryfee Aantjes, zelf van bevindelijk gereformeerde huize, vindt van wel. “Zeker wanneer je beweert dat het CDA het evangelie aanvaardt als richtsnoer voor het politiek handelen, zoals de statuten het schrijven.”
Dat is volgens Aantjes overigens wat anders dan de eeuwenoude woorden letterlijk omzetten in politieke besluiten. Dat is meer iets voor de mannenbroeders van de Staatkundig Gereformeerde Partij. En sommige bijbelteksten gaan ook wel heel erg ver, merkt Van Rossem na enige studie. “Die andere wang toekeren bijvoorbeeld, dat is toch vrij lastig. Ik weet wel zeker dat ik dat niet zou doen als de situatie zich zou voordoen. In die zin ben ik veel pragmatischer. Christus was een radicaal, een revolutionair. Ik niet.”
Lees het hele artikel in de HP/De Tijd van deze week.
Van Rossem was altijd goed in relativeren, maar sinds de PVV ten tonele is verschenen is hij die gave totaal kwijt. Hij ziet de splinters in die partij maar niet de balken bij bijv. een PvdA. Dat diskwalificeert zijn vermeende autoriteit en geloofwaardigheid. Aantjes zat bij de Germaantjes, de vleesgeworden CDA Judas, deze man hadden ze voorgoed buiten de partij moeten zetten. Van Rossem moet zich eerst maar eens afvragen hoe het nu eigenlijk zit met het secularisme binnen de PvdA maar ja, je bijt niet de hand die je voedt, is het niet Maarten?
Het doet pijn om een dominee in het ambt te houden die nie t gelooft in het evangelie Moeten we ook niet willen.
Ik word nu al een beetje moe van het verhaal dat van Rossem nog moet gaan afsteken. De inhoud is op lengte en omvang al bekend en voorspelbaar. Van Rossem kenende zal hij het wel weer pittig doen en heel veel gemeenplaatsen poneren. En Aantjes? Aantjes is al lang geweest. Hoort bij die ridicule minderheid zijner partij die nooit, nooit, nooit met figuren als Wilders willen omgaan. Over Christelijk gesproken. Vergiffenis, barmhartigheid zijn begrippen die bij hen op het sterfhuis zijn geplaatst, letterlijk. Het CDA is een sterfhuis, want het komt nimmer meer goed, qua zetels ooit hebbende. Zo, is dat stichtelijk og niet? Hirsch, Lubbers, Veerman en broeder Klink het zijn me slechte verliezers die hun ware aard even laten zien. Dat Verhagen hun partijtje heeft gered van de totale ondergang, kunnen ze maar niet vatten. Een groot deel van hun achterban is verhuisd naar Geert. Ze kunnen het niet geloven, maat t’is zo jongens heus! Aantjes is altijd al een twijfelaar geweest. Nooit eens uitgesproken en overtuigd, altijd twintig slagen om de arm. daar schieten we zo weinig mee op he? Maarten denkt nog steeds dat het Oosten rood is en dat daar de verlossing vandaan komt. Tja, mopperen is dan wat hem rest en dat is al lang over the top man. Beetje oude zeuren die zich vinden in elkaars verdriet wegens verloren idealen. Het Nieuwe testament is truut natuurlijk. Uit het oude boek eens Richteren lezen lui, of Deuteronomium. Zeer diepgaand en wijs.
Nu hebben die Christenen allemaal hun eigen kerkje, want wat van hen is is de waarheid. Pffff. Nee dan die bisschop die eens orde op zaken komt stellen in Den Bosch. Goed zo, eminentie, donder die rare lui er maar uit. Kunnen ze hun eigen cultclub oprichten, maar niet in de RK kerk. Opzouten lui!
Van Rossem neem ik net als Aantjes en het CDA al lang niet meer serieus
Van Rossum is dan misschien wel een ouwe brompot, maar hij slaat vaak wel de spijker op zijn kop. Dat doet auw bij de PVV stemmers en dan gaan ze huilie huilie doen.
Mogelijk had Jezus nooit op het CDA gestemd. Maar Hij was beslist geen lid van de Germaansche SS geworden, zoals Aantjes. En twintig jaar over academische studie deed Hij evenmin, zoals van Rossem. Kortom: waar hebben we het eigenlijk over?
Ik kan me niet herinneren dat ik ergens gelezen hen: laat de kinderen tot mij komen… en zet ze uit als ze 18 zijn.
Dat is toch een andere bijbel die ik heb liggen
en de twee oudjes “waldorf en statler” (muppetshow) mogen ook wat murmelen!
Jammer dat de Bergkerk geld uitgeeft aan iemand die er niks te zoeken heeft. In plaats dat ze gaat sparen om weer de twee vacatures van onlangs ontslagen kerkmusici een beetje fatsoenlijk in te vullen, verliest ze haar tijd, haar geld en haar moeite aan een atheïstische redenaar die denkt zijn populariteit te kunnen vergroten door voor de zoveelste keer het CDA langs de meetlat van de bijbel te leggen. Alsof een partij die op elf zetels staat al niet genoeg gestraft is.