De pensioensector moet stoppen met uitleggen en gaan adviseren

pensioen oaw bejaarden

U begrijpt helemaal niets meer van de pensioendiscussie, gok ik. Of behoort u tot die tien, hooguit twintig Neder­landers die alle ins en outs van de 920 miljard euro aan pensioenbeleggingen kennen? Of anders tot de kleine groep die de brieven van zijn ­pensioenfonds begrijpt, en weet wanneer hij zelf in actie moet komen? Het lijkt me stug.

Het is hartstikke complex, dat pensioen. En dan gaat het hele stelsel ook nog eens op de schop. Eind mei liet minister Kamp weten aan welke regels pensioenfondsen zich moeten gaan houden. En u en ik dan? Ons pensioen staat er niet goed voor, dat begrijpen we inmiddels. Maar wat moeten we nog meer weten? En wat moeten we morgen doen?

‘Pensioenbewust’
Stel die vraag aan iemand uit de pensioen­sector en steevast luidt het antwoord dat mensen onvoldoende ‘pensioenbewust’ zijn. We zouden ons er meer in moeten verdiepen, er op school over moeten leren. Met een pink in eigen boezem volgt dan de toevoeging dat de sector misschien ook wat ‘opener’ zou kunnen, ‘meer transparantie’ moet bieden, en ‘beter naar de communicatie’ moet kijken.

De AFM, de gedragstoezichthouder die in de gaten houdt of financiële instellingen wel goed met hun klanten omgaan, slaat dezelfde taal uit. AFM-voorzitter Ronald Gerritse haalde er de metafoor van een sleutelgat bij: we kijken volgens hem met z’n allen door een te klein gaatje naar onze pensioenen. Dat gat moet groter, aldus Gerritse. Niet omdat de AFM te weinig ziet, ‘maar omdat deelnemers te weinig zien’.
Fout!

Deze benadering van de AFM is gebaseerd op het misverstand dat als u en ik alles kunnen zien, wij ons er vervolgens niet alleen in gaan verdiepen, maar het zelfs gaan begrijpen, om vervolgens tot heel verstandige beslissingen komen.
En dat is echt onzin.

Rechten en plichten
Allereerst past het niet bij het feit dat werk­nemers verplicht zijn om deel te nemen aan een pensioenregeling: als ik bij wet gedwongen word, dan ga ik ervan uit dat diezelfde wetgever ervoor zorgt dat de boel goed geregeld is en ik er niet naar om hoef te kijken.
Maar zelfs als er geen sprake was van een verplichting, dan nog worden we niet verstandiger van meer informatie en voorlichting. Een pensioen lijkt nog het meest op een ingewikkelde medische behandeling: iets waarover een specialist moet adviseren.

U voelt dat op uw klompen aan. En voor wie dat niet meteen zo ziet: er zijn inmiddels boeken vol geschreven over hoe mensen beslissingen nemen en keuzes maken, welke denkfouten ze daarbij maken, en hoe je ze kunt helpen om dingen te doen waar ze later geen spijt van krijgen. In de afgelopen twintig jaar hebben psychologen en economen elkaar gevonden in de behavioral economics, en dat levert zinvol materiaal op, zoals het briljante boek Nudge van Richard Thaler en Cass Sunstein.

Behavioral economics leert ons dat ­pensioenen niet alleen moeilijk zijn omdat – ik noem maar wat – het concept van het contant maken van toekomstige inkomsten lastig te bevatten is, maar ook omdat we als soort niet in staat zijn meer dan een jaar of vijf vooruit te kijken, risico’s structureel te laag inschatten en alleen horen wat we willen horen. Onze hersenen zijn simpelweg niet geprogrammeerd om pensioenbeslissingen te nemen.

De AFM en de pensioensector erkennen dit probleem onvoldoende. Zeur niet over sleutelgaten, maar adviseer! Laat pensioenfondsen mensen een brief sturen waarin staat: de kans is groot dat u straks veel minder pensioen krijgt dan u nodig hebt. Als u geen risico wilt lopen met uw pensioen, ga dan extra sparen. En kom gerust eens langs voor een persoonlijk advies.

Deze column verscheen eerder in HP/De Tijd van juli 2012.

____________
Volg HP/De Tijd ook op Twitter!

 


  • Evert Hogeland

    Net als voor de Belastingen, het kopen van een huis, het aangaan van een lening, is pensioen na goed onderzoek heel simpel. Hoezo? Je moet er eens gewoon in verdiepen voordat je er een (napraat)mening en Telegraafmening over hebt. Verbeteringen kunnen altijd, maar de transparantie is er wel degelijk. Je moet dat natuurlijk wel even goed lezen en tot je door laten dringen……. Een artikel als het bovenstaande heeft (helaas weer zoals zo vaak de laatste tijd) vooral een opruiend karakter en gezien het ontbreken van inhoudelijke kennis ook erg simpel.. Schoenmaker, blijf bij je leest. Alles qua informatie is voorhanden en beschikbaar, zelfs (veel) meer dan een 10-tal jaren geleden. Ga er eens goed voor zitten en lees dan niet de van geen kennis gespreende artikelen………… Dit bericht komt van een gewone medewerker (53 jaar) die zich enkele jaren geleden wel goed in heeft ingegraven op basis van de beschikbare informatie. Helaas zal dat n.a.v. de recente ontwikkelingen aanvullende “studie” nodig hebben. Ik ben blij met wat er voor werknemers geregeld is en wordt. Niet roepen dus voordat je echt kennis genomen hebt wat er is. Het is er, maar wie wil daar tegenwoordig nog echt even de tijd voor nemen. Gevalletje van eigen schuld dikke blut.

  • Ann

    Geen enkele pensioenmij of financiele instelling is betrouwbaar gebleken, bovendien zijn ze zeer inefficient en hebben ze veel te dure administraties. Waarom zou je daar voor advies gaan?
    Als je in meerdere van die verplichte pensioenregelingen zit wordt jouw pensioen vernietigd door kosten en wordt je gepakt door het wegvallen van de indexering. Bij het overzetten naar je nieuwe werkgever, wordt je vakkundig afgezet. Of je werkgever verandert de pensioenverzekering van een garantieverzekring naar een beleggingsverzekering, Heb je een kapitaalverzekering afgesloten, noemen ze het later levensverzekering en kunnen ze je verplichten om in fases te laten uitkeren tegen enorme kosten. We geven het andere namen: “garantieverzekering” of “sommenverzekering”. Heb je ook vrienden met een koopsompolis? Werden die niet door de werkgevers (en de gemeenten) gepromoot? Mocht je dan denken dat je een spaarpot hebt, dan verandert de overheid wel het belastingstelsel.

    Mijn werkgevers hebben telkens advies georganiseerd van Aegon, AON, ING, NN, Ik stommeling heb een paar van die harkers geloofd.
    Niks advies halen – de veel te dure verzekeringen per branche moeten verdwijnen. Iedere werknemer moet 1 pot kunnen opbouwen en een paar simpele keuzes hebben m.b.t. het gegarandeerd kapitaal en risico.
    En winsten? Die worden als miljoenenbonus uitgekeerd aan het top managment voordat de berekening op je polis plaatsvindt. Je krijgt een briefje: “WAT U ECHT MOET WETEN” er zal slechts een beperkt bedrag…….
    De tussenpersoon, die verdien. 4,5% per jaar aan commissie – meer dan de rente + winstuitkering bij elkaar.Koop een vergrootglas zodat je kleine lettertjes kunt schrijven en wordt verzekeringsagent!

    DE PENSIOENSECTOR MOET DRINGEND GEREORGANISEERD WORDEN DOOR VROUWELIJKE FINANCIELE SANEERDERS, (OMDAT BIJ MANNEN HET EIGEN BELANG VEEL ZWAARDER WEEGT), ZODAT ER WEER WINST UITKOMT.
    .

  • Arie Stuijt

    “Wat er niet in zit, kan er niet uitkomen!”

    Hoezo ze moeten adviseren? Dat vergt een passende, toegeruste, bekwame, personeelsbezetting. Dat vergt dus ook de bijpassende koopkrachtige vraag naar die adviezen. ‘t Type advies wat u voorstelt moge ons bespaard blijven.