Bent u een nazi of een moslimvriendje?

Het Oekraïne-referendum, Brexit, Trump, het steeds grimmiger Zwarte Piet-debat: 2016 was het jaar waarin niemand meer naar een ander leek te luisteren. Omdat (sociale) media welvaren bij conflict, is het genuanceerde midden onzichtbaar en worden tegenstellingen verder uitvergroot. Is het tij nog te keren?

Wat voor jaar was 2016? In ieder geval niet een jaar waarin Nederlanders trots konden zijn op de manier waarop ze met elkaar communiceerden. Het leek wel of de sfeer in Nederland steeds meer verzuurde, alsof de polarisatie zich steeds scherper aftekende, alsof helemaal niemand meer naar een ander wilde luisteren.
Het was het jaar waarin boze burgers dode varkens ophingen bij de plek waar een asielzoekerscentrum moest komen en tijdens protestdemonstraties met vuurwerk en stenen smeten.
Het was het jaar van bloedige aanslagen die het migratie- en islamdebat zo op scherp zetten dat Bezorgde Burger en Gutmensch elkaar het licht niet meer in de ogen gunden.
Het was het jaar van het Oekraïne-referendum – waarvan de initiatiefnemers zeiden dat Oekraïne hun ‘natuurlijk niets kon schelen’ maar dat ze de relatie tussen Nederland en de Europese Unie onder druk wilden zetten.
Het was het jaar waarin we zagen wat dat voor gevolgen dat kon hebben, want het was het jaar van de Brexit.
Het was het jaar van het ‘minder Marokkanen’-proces tegen Wilders, het jaar waarin diens premierschap steeds dichterbij leek te komen. Want het was ook en vooral het jaar van de verkiezing van Donald Trump na een campagne waarin voorgoed leek te worden afgerekend met sociale vaardigheden.
En het was het jaar waarin de vaderlandse Zwarte Piet-oorlog zozeer oplaaide dat tijdens de intocht van Sinterklaas in Maassluis de mobiele eenheid paraat stond. Een kinderfeest dat werd gekaapt door volwassenen die elkaar met de dood bedreigden.
Dat was 2016.

Renate van der Zee