Fukushimarijst, lege gokhallen en een eigenaar onder vuur

De huidige stand van zaken in Fukushima

Ondanks het lage inwonersaantal in de Japanse stad Fukushima is er veel gaande rond de in 2011 getroffen kerncentrale van de stad. Eigenaar Tepco publiceerde deze week de eerste onderwaterbeelden van de inmiddels verroeste centrale, terwijl het bedrijf eveneens onder vuur ligt voor het dumpen van radioactief water in de Stille Oceaan. Daarnaast schetst de Nederlandse kunstenares Tinkebell een andere beeld van de huidige ontwikkelingen in de omgeving, terwijl zij met een camera door de lege straten loopt om er onder andere Fukushimarijst te kopen. 

Afgelopen week heeft een onderwaterrobot voor het eerst beelden geschoten van de in 2011 getroffen kernreactor in de Japanse stad Fukushima. De zwemmende robot met de bijnaam ‘Kleine Maanvis’ daalde af in reactor 3 van de vier reactoren-tellende kerncentrale. Volgens energiemaatschappij en uitbater Tepco zijn de opnames in de eerste plaats gemaakt om beschadigde onderdelen binnenin de kerncentrale op te sporen. Op de spookachtige beelden zijn de veelal verroeste onderdelen van de reactor te onderscheiden.

De tekst gaat door onder het filmpje.

“Er is een grote kans dat de gestolde onderdelen bestaan uit een mengsel van gesmolten metaal en kernbrandstof,” vertelt een woordvoerder van Tepco over de splinternieuwe beelden die nog onderzocht worden. Het onder vuur liggende bedrijf noemt het onderzoek een mijlpaal in het schoonmaakproces van radioactief materiaal. Met name de techniek van de robot die stand wist te houden in de reactor wordt gehuldigd. Delen van de kerncentrale zijn overigens zes jaar na dato nog ernstig verontreinigd. Volgens Tepco kan het schoonmaken van de centrale nog enkele tientalen jaren in beslag nemen.

Verlaten gebied 

Een aardbeving en tsunami in Fukushima zorgde in maart 2011 voor de grootste nucleaire ramp sinds Tsjernobyl. Na explosies van waterstofgas in de centrale werd besloten het gebied te ontruimen. Meer dan 200.000 mensen moesten gedwongen hun woning verlaten.

Een beeld van het huidige leven in Fukushima krijgen we van de Nederlandse kunstenares Katinka Simonse alias Tinkebell, die afgelopen twee weken met een camera het getroffen gebied afstruinde. Het is de vierde keer sinds 2015 dat Simonse het gebied bezoekt om materiaal te verzamelen voor een later dit jaar verwachte documentaire en bijbehorend boek. Het thema ‘angst’ zal centraal staan in het project van de kunstenares die onlangs in het nieuws kwam met een kunstproject over belastingontwijking op de Amsterdamse Zuidas. Haar recente bezoek aan Fukushima levert een aantal bijzondere beelden op.

Leegstaande panden

In de stad Tamioka, in de buurt van de kerncentrale, sluipt Simonse door leegstaande panden, filmt ze de sloopwerkzaamheden van de zo goed als vervallen huizen. Elders in de stad bezoekt ze onder begeleiding een Pachinko-gokhal, waarbij haar nadrukkelijk wordt afgeraden om voorwerpen aan te raken of te verschuiven. Ook rijstvelden in de buitengebieden leveren mooie beelden op. Simonse koopt er onder andere diverse streekproducten en gaat er in gesprek met enkele families. Een stiekem bezoekje aan een gebied met uitzicht op de Daiichi powerplant staat eveneens op tape.

De tekst gaat hieronder verder. 

Pijnlijk duidelijk wordt het leven in het uitgestorven Fukushima als er toch een enkele auto voorbijrijdt of in de verte een mannetje voorbijloopt in een verder leeg dorp. “Sinds een tijdje mag de rijst weer verkocht worden en wordt het gezien als veilig,” zegt Tinkebell tijdens haar bezoek aan het rijstveld. “Aan de andere kant (van de weg, red.) is op dit moment geen rijst. Dat komt omdat de rijst best wel moeilijk verkoopbaar is. Het is veilig volgens de Japanse overheid, maar ondanks de tests willen mensen het toch niet eten.” Daarnaast gaat de kunstenares op pad om eigenhandig radioactieve straling te meten. Met name in bosrijke gebieden blijkt de straling nog erg hoog.

De tekst gaat hieronder verder. 

Tepco

Geregeld is de kerncentrale onderwerp van gesprek. Vorige maand begon een strafproces tegen drie topmannen van het bedrijf Tepco voor hun rol voorafgaand aan de kernramp. De zaak zorgde voor demonstraties voor de rechtbank in Tokio. Later kwam het bedrijf in opspraak toen de directie besloot 580 tanks met daarin ruim 780 liter vervuild water in de Stille Oceaan te dumpen. “De beslissing is al genomen,” liet Tepco-voorzitter Takashi Kawamura slechts weten aan de betrokken partijen.

Het bedrijf zou er naar eigen zeggen in zijn geslaagd om het water gedeeltelijk van radioactieve stoffen te zuiveren. Vissers maken zich daarentegen zorgen over het plan van de energiemaatschappij. Het bedrijf heeft laten weten pas in 2021 een begin te maken aan de verontreiniging van de kerncentrale.

Een groot verschil maakt dat niet, want dit schoonmaakproject zal nog zeker tientallen jaren in beslag nemen.